ഇന്നലെ വൈകീട്ട് മുളന്തുരുത്തിയിലെ ALA സെൻ്ററിൽ വെച്ച് കണ്ട Hand of God എന്ന നാടകത്തെപ്പറ്റി ഒരുപാട് പറയണമെന്നുണ്ട്. അത്രയ്ക്ക് ഗംഭീര അനുഭവമായിരുന്നു അത്.

പക്ഷേ, എന്തെങ്കിലും കാര്യമായി പറഞ്ഞാൽ അത് Spoiler Alert ആയിപ്പോകും. അതുകൊണ്ട് ചില സൂചനകൾ മാത്രം നൽകാം.

അൻപതിൽ താഴെ കാണികൾക്ക് മാത്രം ഇരിക്കാൻ പറ്റുന്ന ഒരു മുറിയിലാണ് നാടകം അരങ്ങേറുന്നത്. ‘നാടകവുമായി ഇടപഴകാനും സംവദിക്കാനും പറ്റുന്നവർ മാത്രം നാടകത്തിന് വരുക’ എന്ന മുന്നറിയിപ്പ് സംഘാടകർ കാണികൾക്ക് കൊടുക്കുന്നത് തന്നെ ആദ്യാനുഭവമാണ്.

നമ്മൾ ജീവിക്കുന്നത് ജനാധിപത്യ രാജ്യത്തിലാണെന്നാണല്ലോ വെപ്പ്. കൂട്ടത്തിൽ ദൈവവിശ്വാസികളുടേയും നാട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പ്രാർത്ഥനകളുടേയും നാട്. ദൈവം എത്രത്തോളം പ്രാർത്ഥനകൾ കേൾക്കും? ആരോടൊപ്പം നിൽക്കും? ദൈവത്തിന് സ്വന്തം ലൈംഗിക താൽപ്പര്യങ്ങൾ പോലും ശമിപ്പിക്കാനുള്ള സമയം കൊടുക്കാതെ ശല്യം ചെയ്യുന്ന പ്രാർത്ഥനകൾ! ഈ നാടകത്തിൽ ദൈവത്തിൻ്റെ റോൾ ഒരു സ്ത്രീയ്ക്കാണ്.

ഒരേ വിഷയത്തിൽ ദൈവത്തിന് മുന്നിൽ വരുന്ന മൂന്ന് പ്രാർത്ഥനകളിൽ ഏതിനൊപ്പം നിൽക്കണമെന്ന് ജനങ്ങളോട് ദൈവം ചോദിക്കുന്ന ഇടത്താണ് ഈ നാടകം ഒരു Interactive Illustrative Play ആയി മാറുന്നത്. കാണികളായി ചെന്നിരിക്കുന്ന നമ്മൾ ഓരോരുത്തരും സ്റ്റേജിലേക്ക് കടന്ന് ചെന്ന് വോട്ട് ചെയ്യണം. അതിന് മുന്നേ സ്ഥാനാർത്ഥികൾ ജനങ്ങളാകുന്ന നമുക്കിടയിലേക്ക് കടന്നുവന്ന് വോട്ട് പിടിക്കുന്നുണ്ട്. ലൈംഗികത കലർന്ന ഒരു വിഷയമായതുകൊണ്ട് തന്നെ മൂന്ന് പേരുടേയും വോട്ട് പിടുത്തം കാണികളിൽ പലപ്പോഴും നല്ല തോതിൽ ചിരിയുണർത്തും.

വോട്ടിങ്ങ് അത്ര എളൂപ്പമൊന്നും അല്ല. മൂന്ന് പേരിൽ ആർക്കൊപ്പം നിൽക്കണം, ആർക്ക് വോട്ട് ചെയ്യണം എന്ന് തീരുമാനിക്കണമെങ്കിൽ കൂലംകഷമായിത്തന്നെ ആലോചിക്കണം. ന്യായത്തിൻ്റെ നേർത്ത അതിർവരമ്പ് മാത്രമാണ് മൂന്ന് സ്ഥാനാർത്ഥികൾക്കും ഇടയ്ക്കുള്ളത്.

സത്യത്തിൽ നമ്മുടെ നാടിൻ്റെ സമീപകാല അവസ്ഥയിലേക്കും കുറേക്കൂടെ വിശാലമായി പറഞ്ഞാൽ എക്കാലത്തേയും ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയുടെ അവസ്ഥയിലേക്കുമാണ് നാടകം വിരൽചൂണ്ടുന്നത്. എത്ര ഗംഭീരമായി ആലോചിച്ച് വോട്ട് ചെയ്താലും വിജയിയെ പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് ശേഷം വിജയിക്കാതെ പോകുന്ന സ്ഥാനാർത്ഥികളും ദൈവവും നമുക്ക് നേരെ തൊടുക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ നമ്മെ ശരിക്കും ധർമ്മസങ്കടത്തിലാക്കുന്നു. ചെയ്ത വോട്ട് തെറ്റിപ്പോയില്ലേ എന്ന ചോദ്യം വലുതായിത്തന്നെ മുന്നിൽ ഉയർത്തുന്നു. ജയിക്കാതെ പോയ സ്ഥാനാർത്ഥിയുടെ ഭാഗത്തും ശരിയുണ്ടായിരുന്നില്ലേ എന്ന ചോദ്യം നമുക്ക് മുന്നിൽ ഉയരുന്നു.

ഇതിൽക്കൂടുതൽ ഭംഗിയായി എങ്ങനെയാണ് നിലവിലെ ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയെ ഒരു നാടകത്തിൻ്റെ രൂപത്തിൽ നമുക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ച് നമ്മെക്കൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിപ്പിക്കുക? ചെയ്യുന്ന ഓരോ വോട്ടും കിറുകൃത്യമായിരിക്കണമെന്ന് എങ്ങനെയാണ് നെഞ്ചിൽ തൊട്ടുകൊണ്ട് കാണികളോട് പറയാൻ ആവുക? വോട്ട് ചെയ്യുന്ന ആ കൈകൾ ദൈവത്തിൻ്റേതല്ല, നിങ്ങളുടേത് തന്നെയാണെന്ന് ഇതിൽക്കൂടുതൽ ഭംഗിയായി എങ്ങനെയാണ് പറയുക? സംവിധായകൻ പി.പി.അരുണിനും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സഹപ്രവർത്തകർക്കും ഒരായിരം അഭിനന്ദനങ്ങൾ.

മൂന്ന് സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ ഏതൊരു സ്ഥാനാർത്ഥി ജയിച്ചാലും അതിനനുസരിച്ചാണ് നാടകത്തിൻ്റെ അന്ത്യഭാഗം ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞാൽ നാം കാണുന്ന അന്ത്യഭാഗം നമ്മുടെ വോട്ടെടുപ്പിൻ്റെ ഫലമാണ്. ഈ നാടകത്തിന് മറ്റ് രണ്ട് അന്ത്യഭാഗങ്ങൾ കൂടെ ഉണ്ടെന്ന് സാരം. രണ്ട് പ്രാവശ്യം കൂടെ ഈ നാടകം കണ്ടാലും, മറ്റ് രണ്ട് അന്ത്യഭാഗങ്ങൾ ഒരാൾക്ക് കാണാൻ പറ്റണമെന്നില്ല. അങ്ങനെയങ്ങനെ ഒരുപാട് പ്രത്യേകതകൾ ഇതേപ്പറ്റി പറയാനുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഈ നാടകത്തിൻ്റെ പേര് ഓർത്ത് വെക്കുക. ഇവിടന്നങ്ങോട്ട് എവിടെ ഈ നാടകം കളിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അറിഞ്ഞാലും കാണാൻ അമാന്തിക്കരുത്.

ഗാർഹിക പീഢനങ്ങൾക്കോ അല്ലെങ്കിൽ നാടകത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള സ്ത്രീപീഡനങ്ങൾക്കോ ഇരയാകുന്നവർക്ക് തുണയാകാൻ വേണ്ടി കൂടെ ഇതിൻ്റെ പിന്നണിപ്രവർത്തകർ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നതാണ് എടുത്ത് പറയേണ്ട മറ്റൊരു വലിയ കാര്യം. പേര് ഓർത്ത് വെക്കുക. Hands Of God.

എന്നെ ഏറെ സന്തോഷിപ്പിച്ച ഒരു കാര്യം, നാടകത്തിലെ പ്രധാനവേഷങ്ങളിൽ ഒന്ന് ചെയ്തിരിക്കുന്ന സിദ്ധാർത്ഥ് വർമ്മയും ഞാനും ഒരുമിച്ച് ഒരു മെഡിക്കൽ കമ്പനിയുടെ പരസ്യ ചിത്രത്തിൽ, ജൂനിയർ – സീനിയർ ഡോക്ടർമാരായി വേഷമിട്ടിട്ടുണ്ട് എന്നതാണ്. സ്റ്റേജിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട സിദ്ധാർത്ഥിനെ നല്ല മുഖപരിചയം തോന്നിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശബ്ദം പുറത്ത് വന്നതോടെ എനിക്ക് ആളെ കൃത്യമായി മനസ്സിലായി. അഭിനന്ദനങ്ങൾ സിദ്ധാർത്ഥ്. മറ്റൊരു പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് പ്രശസ്ത സിനിമാ സംവിധായകൻ ജിയോ ബേബി ആണ്.

വാൽക്കഷണം:- പഞ്ചായത്ത് തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് വോട്ട് ചെയ്യാൻ സ്ഥലത്തുണ്ടാകില്ല എന്ന വിഷമം ചെറിയ തോതിലെങ്കിലും തീർക്കാൻ ഇന്നലെ ഈ നാടകത്തിൽ ചെയ്ത ഒരു വോട്ടും വിരലിലെ മഷിയടയാളവും സഹായിച്ചു. ഞാൻ വോട്ട് ചെയ്ത സ്ഥാനാർത്ഥി വലിയ ഭൂരിപക്ഷത്തിന് ജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

#handofgod
#voting
#votingday
#Drama

പ്രശാന്ത് വിജയ് സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ഇത്തിരി നേരം’ ആദ്യ ദിവസം തന്നെ താരങ്ങൾക്കും പിന്നണി പ്രവർത്തകർക്കും ഒപ്പം പ്രിവ്യൂ ഷോ കണ്ടു.

ഏതൊരു സിനിമയിലും, അടുത്ത രംഗം ഏതാണെന്ന് ഊഹിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് ആ സിനിമയോട് ഇഷ്ടം കൂടുകയാണ് പതിവ്.

ഈ സിനിമ എൻ്റെ എല്ലാ ഊഹങ്ങളേയും തെറ്റിച്ചാണ് മുന്നോട്ട് പോയത്. ഇപ്പോൾ വരും, ഇപ്പോൾ വരും എന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ച രംഗങ്ങൾ ഒന്നും വന്നില്ല. എങ്ങോട്ട് പോകുന്നെന്നോ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്നോ ഒരു പിടിയും കിട്ടുന്നില്ല. സിനിമയുടെ ആദ്യപകുതി ഗൗരവത്തിലും റൊമാൻസിലുമാണ്. രണ്ടാം പകുതി താരതമ്യേന നർമ്മത്തിലും! സാധാരണ സിനിമകളിൽ നേരെ തിരിച്ചാണല്ലോ.

സറിനും റോഷനും നായികാനായകന്മാരുടെ വേഷം ഗംഭീരമായി കൈകാര്യം ചെയ്തപ്പോൾ നർമ്മ സ്വഭാവമുള്ള വേഷങ്ങളുമായി നന്ദുവും ആനന്ദ് മന്മഥനും ജിയോ ബേബിയും കട്ടയ്ക്ക് കൂടെ നിന്നു.

വേണമെങ്കിൽ കൈവിട്ട് പോകാമായിരുന്ന അവസാന ഭാഗങ്ങളിൽ അതിന് ഇട നൽകാതെ safe landing ആയപ്പോൾ സിനിമ ഒരു ചെറിയ സന്ദേശം കൂടെ സമൂഹത്തിന് നൽകുന്നുണ്ട്.

നഷ്ടപ്രണയം ഉണ്ടായിട്ടുള്ളവർക്ക് ഈ സിനിമ കൂടുതൽ എളുപ്പം പിടികിട്ടും.

ഇത്തരം ഒരു സിനിമയിലും പശ്ചാത്തല സംഗീതത്തിന് ധാരാളം സാദ്ധ്യത ഉണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കുന്നുണ്ട് സംഗീത സംവിധായകൻ ബാസിൽ.

എനിക്ക് ഈ സിനിമ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു. (08/10). സംവിധായകൻ പ്രശാന്ത് വിജയിനും താരങ്ങൾക്കും സഹപ്രവർത്തകർക്കും അഭിനന്ദനങ്ങൾ.

#ഇത്തിരിനേരം
#സിനിമ
#cinema

ഇന്നലത്തെ സായാഹ്നത്തിന് നിറം പകർന്നത് ലോകധർമ്മി നാടകവീടാണ്.

യൂറോപ്പിലെ കൊച്ച് ദ്വീപ് രാജ്യമായ മാൾട്ടയിൽ നിന്നെത്തിയ പത്തോളം കലാകാരന്മാരും ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കലാകാരന്മാരും കേരളത്തിലെ നാടക കലാകാരന്മാരും ചേർന്ന് അവതരിപ്പിച്ച, The game of fate എന്ന നാടകം ഓർമ്മയിൽ എന്നെന്നും പച്ച പിടിച്ചു നിൽക്കാൻ പോന്ന ഒരു അനുഭവമായി മാറുകയായിരുന്നു.

ഷേക്സ്പിയറിന്റെ മാഗ്ബത്തും ഭാരത പുരാണമായ മഹാഭാരതവും ഉൾക്കൊണ്ടാണ് ഈ നാടകം ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

ഭാഷയുടേയും ദേശത്തിന്റേയും അതിർവരമ്പുകൾ ഇല്ലാതാക്കിക്കൊണ്ട് കലാകാരന്മാർ മുന്നോട്ട് വെച്ച പ്രകടനം അതിന്റെ പാരമ്യത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ ഞാനടക്കമുള്ള കാണികൾ കൂടെ നാടകത്തിലെ ഭാഗമായി മാറുകയായിരുന്നു.

അഭിനേതാക്കൾ കാണികൾക്കിടയിലൂടെ ചലിക്കുകയും മറയുകയും ഒക്കെ ചെയ്യുന്ന രീതി, “The whole world is a stage” എന്ന ആശയത്തിലൂടെ ഷേക്സ്പിയറിന്റെ ഗ്ലോബ് തിയേറ്ററിൽ തന്നെ അനുഭവിക്കാനുള്ള ഭാഗ്യം എനിക്കുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസം ദീപൻ ശിവരാമൻ നാടകമാക്കിയപ്പോൾ, മൈമൂനയുടെ നിക്കാഹിന് വെച്ച ബിരിയാണി മുൻനിരയിലിരുന്ന കാണികൾക്ക് വിളമ്പുകയുണ്ടായി. രണ്ടാമത്തെ പ്രാവശ്യം ആ നാടകം കണ്ടപ്പോൾ ആ ബിരിയാണി കഴിക്കാൻ ഭാഗ്യം ഉണ്ടായവരിൽ ഒരാൾ ഞാനാണ്.

The game of fate ലെ അനുഭവം ഇതിനെയൊക്കെയും കടത്തി വെട്ടി. നാടക കലാകാരന്മാർക്ക് ചുറ്റും നിരത്തിയ കസേരകളിൽ സ്റ്റേജിൽ തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾ കുറച്ചുപേർ ഇരിക്കുന്നത്. നാടകത്തിൻ്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിൽ, കലാകാരന്മാർ കാണികളായ ഞങ്ങളെ കൈപിടിച്ച് എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് ആ സ്റ്റേജിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു. അവരുടെ ചലനങ്ങളും മൂളലുകളും മുരളുകളും ഒക്കെ കാണികളായ ഞങ്ങൾക്ക് പകർന്നു തരുന്നു. “ഞങ്ങൾക്ക് ചെയ്യാനുള്ളതെല്ലാം ചെയ്തു കഴിഞ്ഞു, പറയാനുള്ളതെല്ലാം പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞു. ഇനി നിങ്ങളുടെ ഊഴമാണ്.” എന്ന് പറഞ്ഞു കൊണ്ടാണ് കാണികളായ ഞങ്ങളെ അവർ സ്റ്റേജിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്. എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കി വന്നപ്പോൾ കാണുന്ന കാഴ്ച്ച അവിസ്മരണീയമായിരുന്നു. സ്റ്റേജിൽ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ കാണികൾ മാത്രമാണ് ഉള്ളത്. കലാകാരന്മാർ ആകട്ടെ ഞങ്ങൾ ഇരുന്നിരുന്ന കസേരകളിൽ കാണികളായി ഇടം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. അവരുടെ മൂളലുകൾ യാതൊരു സങ്കോചവും ഇല്ലാതെ ഞങ്ങൾ ഏറ്റുപിടിച്ചിരിക്കുന്നു. കാണികളായി ചെന്ന ഞങ്ങളെ നാടകത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കിക്കൊണ്ട് വ്യത്യസ്തമായ ആ നാടകം അവിടെ അവസാനിക്കുന്നു. അങ്ങനെയൊരു അനുഭവം എങ്ങനെ വിസ്മരിക്കാനാകും?!

മാൾട്ടയിൽ നിന്ന് വന്നിരിക്കുന്ന നാടക സംഘത്തിലെ ജുനാതൻ മാൾട്ടയിലെ ഒരു പ്രവിശ്യയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ ആണ്. ഒരാഴ്ചയോളം ലോകധർമ്മിയിൽ തങ്ങി പ്രാക്ടീസ് ചെയ്താണ് 20 മിനിറ്റുള്ള ഈ നാടകം അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിൻ്റെ ചില ചിത്രങ്ങൾ ഇതോടൊപ്പം ചേർക്കുന്നു.

ലോകധർമ്മിയെ പിന്തുടർന്നാൽ ഇങ്ങനെ ചില വിസ്മയങ്ങളും നല്ല അനുഭവങ്ങളും ഉണ്ടാക്കാൻ പറ്റുമെന്നതിൽ സംശയം വേണ്ട. താൽപ്പര്യമുള്ളവർ വാട്ട്സ് ആപ്പ് നമ്പർ അയച്ചാൽ ലോകധർമ്മിയുടെ ഗ്രൂപ്പിൽ ചേർക്കുന്നതാണ്.

ചന്ദ്രദാസൻ മാഷിനും പാട്രിക്കിനും കാത്ത്ലീനും മാർട്ടയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും ഈ നാടകത്തിന് വേണ്ടി സ്റ്റേജിലും പിന്നണിയിലും പ്രവർത്തിച്ച എല്ലാ കലാകാരന്മാർക്കും ലോകധർമ്മിക്കും ഒരുപാട് നന്ദി.

പഴയ കാലത്ത്, പ്രൊഫഷണൽ നാടകവേദിക്കൾക്കിടയിൽ ഒരു അത്ഭുതമായിരുന്നു കലാനിലയം. ഇന്നും ഏറെക്കുറെ അങ്ങനെ തന്നെ.

സ്ഥിരം നാടകവേദികൾ ആണ് കലാനിലയത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. തുടർച്ചയായി ഒരിടത്ത് തന്നെ നാടകം മൂന്നോ നാലോ മാസങ്ങൾ കളിക്കും. സ്റ്റേജിൽ കാറ്, സൈക്കിൾ, വള്ളം, എന്ന് തുടങ്ങി വിമാനം വരെ വന്നുപോകും എന്നതാണ് കലാനിലയം നാടകങ്ങളുടെ പ്രത്യേകത. മറ്റ് സ്റ്റേജ് ഗിമിക്കുകൾ വേറെയും.

കലാനിലയത്തിന്റെ, രക്തരക്ഷസ് അലാവുദ്ദീന്റെ അത്ഭുതവിളക്ക്, കടമറ്റത്ത് കത്തനാർ, എന്നീ നാടകങ്ങൾ എന്റെ കൗമാരപ്രായത്ത് തന്നെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അതിൽ രക്തരക്ഷസ് ആയിരുന്നു ഭീതിപ്പെടുത്തുന്ന നാടകം. പഴയകാലത്തെ കൗമാരക്കാരൻ ഒരുവൻ ഈ നാടകം കണ്ട് ഭയന്ന്, രണ്ട് ദിവസം ഉറക്കം പോയി എന്നതാണ് സത്യം.

വ്യാഴവട്ടങ്ങൾക്ക് ശേഷം മണപ്പാട്ടി പറമ്പിൽ രക്തരക്ഷസ്സ് വീണ്ടും വന്നു. അന്ന്, മകളേയും കൂട്ടി രക്തരക്ഷസ് കാണാൻ പഴയ കൗമാരകാരൻ വീണ്ടും പോയി. ന്യൂ ജനറേഷൻകാർക്ക് പഴയ ജനറേഷന്റെ ഹൊറർ സംഭവങ്ങൾ കാണിച്ച് കൊടുക്കണമല്ലോ. കോഞ്ചുറിങ് പോലുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സിനിമകൾ കണ്ടിട്ട് പോലും ഇളകാത്ത അവളാകട്ടെ, രക്തരക്ഷസ് കണ്ട് കുലുങ്ങി ചിരിക്കുന്നു; ഞാനേതോ കോമഡി നാടകം കാണിക്കാൻ കൊണ്ടുപോയത് പോലെ.

രക്തരക്ഷസിന്റെ മേക്കപ്പ് ആണ് ഏറ്റവും മോശം ഒരു കാര്യമായി അവളന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. അത് ശരിയാണെന്ന് എനിക്കും തോന്നി. കണ്ടത്തിൽ വെക്കുന്ന വലിയ നോക്കുകുത്തിയുടെ പോലെ വലിയ ഒരു തലയും ഉടലുമാണ് രക്തരക്ഷസ്സിന്. കാലത്തിനനുസരിച്ച് അതിന്റെ കോലത്തിൽ വ്യത്യാസം വരുത്തിയിട്ടില്ല എന്നത് ഒരു ന്യൂനതയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ന്യൂജനറേഷന് രക്തരക്ഷസ് ഒരു കോമഡി ആകുന്നത്.

വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച്ച തൃപ്പൂണിത്തുറ പുതിയകാവ് ക്ഷേത്രമൈതാനത്ത്, രക്തരക്ഷസിനെ കാണാൻ വീണ്ടും ഞാൻ പോയി. നിർഭാഗ്യവശാൽ, രക്തരക്ഷസിന്റെ കോലത്തിന് ഒരു മാറ്റവും വന്നിട്ടില്ല.

കഴിഞ്ഞ ദിവസം, ചുടല യക്ഷിയുമായി പ്രേമത്തിലാകുന്ന ഒരു യുവാവിന്റെ വീഡിയോ കണ്ടിരുന്നു. ആ യക്ഷിയുടെ ചിത്രമാണ് പോസ്റ്റിന് ഒപ്പമുള്ളത്. അതിൽ കാണുന്നത് പോലുള്ള മാറ്റങ്ങൾ മാത്രം നൽകിയാൽ മതിയാകും രക്തരക്ഷസ്സിനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു രൂപമായി അരങ്ങിലെത്തിക്കാൻ.
2025 ജൂൺ 22 വരെ പുതിയകാവിൽ രക്തരക്ഷസ് ഉണ്ടാകും. പറ്റുന്നവരെല്ലാം പോയി കാണുക.

ഒരുകാലത്ത് കേരളക്കരയെ മുഴുവൻ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ നാടക വേദിയാണ്. മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത് പോലുള്ള ചില ചെറിയ പ്രശ്നങ്ങൾ ഒഴിച്ച് നിർത്തിയാൽ, ഇന്നും അത്ഭുതങ്ങൾക്ക് കുറവൊന്നുമില്ല. പണ്ട് എന്തൊക്കെ നാടക വേദികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ വേണ്ടിയെങ്കിലും പുതുതലമുറക്കാരും കണ്ടിരിക്കണം കലാനിലയത്തിന്റെ നാടകങ്ങൾ.

വാൽക്കഷണം:- ഇന്റർവെൽ സമയത്ത് നാടകാധികാരിയായ അനന്തപത്മനാഭൻ സാറിനോട് സംസാരിച്ചിരുന്നു. മുഴുവൻ കണ്ടിട്ട് അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്താം എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. ഇതുതന്നെയാണ് അഭിപ്രായം. രക്തരക്ഷസ്സിൻ്റെ രൂപത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തണം; ഏറ്റവും കുറഞ്ഞത് മുഖത്തിനെങ്കിലും. കാണികൾക്ക് ഭയപ്പെടാനുള്ള അവകാശം നിഷേധിക്കരുത്.

#kalanilayam
#കലാനിലയം

കട്ട്ഹൽ (ചക്ക) എന്നൊരു ഹിന്ദി സിനിമ നെറ്റ്ഫ്ലിക്സിൽ തകർത്തോടുന്നുണ്ട്. ഞാനും കണ്ടു. ഗംഭീര സിനിമയാണ്. കാണാത്തവർ വൈകാതെ കാണുക.

MLA യുടെ വീട്ടിലെ ചക്ക കളവ് പോയതാണ് സിനിമയുടെ ഇതിവൃത്തം. MLA കേസ് കൊടുക്കുന്നു. അന്വേഷണം പുരോഗമിക്കുന്നു. സിനിമയുടെ കാര്യം അതിൽക്കൂടുതൽ പറയാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നില്ല. പക്ഷേ സിനിമയ്ക്ക് വെളിയിൽ ചിലത് പറയാനുണ്ട്.

ചക്ക കളവ് പോയാൽ അതിനെതിരെ കേസ് കൊടുക്കുന്നതിനെ ഞാൻ അനുകൂലിക്കുന്നില്ല. ചക്കയെന്നല്ല, ഏതൊരു വസ്തുവിലും ഉടമസ്ഥാവകാശം എന്നത് പോലെ തന്നെ മോഷണാവകാശവും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.

നൂറുകണക്കിന് ചക്കകൾ പ്ലാവിൽ നിന്ന് പഴുത്ത് ചീഞ്ഞ് വീണുപോകുന്ന ഇന്നാട്ടിൽ, ഒന്നോ രണ്ടോ ചക്കകൾ മോഷണം പോയാലും അതേപ്പറ്റി ബേജാറാകാനേ പാടില്ല. ചക്കഭ്രാന്തന്മാർക്ക് ഇന്നാട്ടിൽ ജീവിക്കണ്ടേ? അതിനൊക്കെ കേറി കേസ് കൊടുത്താൽ എവിടെച്ചെന്ന് നിൽക്കുമെന്നാണ്. ആയതിനാൽ ഈ സിനിമയുടെ ചുവട് പിടിച്ച് സമൂഹത്തിലെ പ്രമുഖന്മാരുടേയോ സാധാരണക്കാരുടേയോ വീട്ടിലെ ചക്കകൾ കളവ് പോയാൽ കേസ് കൊടുക്കരുത്. കൊടുത്തിട്ടും വലിയ കാര്യമൊന്നുമില്ല. ശരിയായ ചക്ക ഭ്രാന്തന്മാർ ചക്ക കിട്ടിയാൽ, അര മണിക്കൂറിനകം അത് അകത്താക്കിയിരിക്കും എന്നത് തന്നെ കാരണം. മടലോ ഞവണിയോ കണ്ടെത്തി മോഷ്ടാവിനെ കണ്ടെത്തിയാലും ചക്ക വീണ്ടെടുക്കാനാവില്ല.

ആയതിനാൽ കൂട്ടരേ ചക്കകൾ ഇനിയും മോഷണം പോകട്ടെ. അതിൻ്റെ പേരിൽ ബേജാറാകാതിരിക്കുക. ഒരാൾ വിശപ്പ് തീർക്കാനോ കൊതി തീർക്കാനോ വേണ്ടിയാണ് ചക്ക മോഷ്ടിക്കുന്നതെന്ന് ഉറപ്പാണെങ്കിൽ, മോഷണം കാണാത്ത മട്ടിൽ തിരിഞ്ഞിരിക്കുക. എനിക്കത്രയേ പറയാനുള്ളൂ.

‘ചക്കയാണഖില സാരമൂഴിയിൽ
ചക്കസാരമിഹ സത്യമേകമാം‘.

വാൽക്കഷണം:- ഇനീപ്പോ ‘കട്ട്ഹൽ‘ ആണോ ‘കത്തൽ‘ അല്ലേ, ‘കഠൽ‘ അല്ലേ? എന്നൊക്കെ സംശയങ്ങൾ പൊന്തിവരും ചിലർക്ക്. ഹിന്ദിയിൽ എങ്ങനാണോ എഴുതുന്നത് അതുപോലെ എഴുതിയെന്ന് മാത്രം. പറയുമ്പോൾ ‘ഹ‘ ഏറെക്കുരെ സൈലൻ്റ് ആണ്.

വളരെ നല്ല അഭിപ്രായങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഓൺലൈനിൽ സൗദി വെള്ളക്കയെപ്പറ്റി കണ്ടത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ എന്തായാലും കാണുമെന്ന് തന്നെ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. മാത്രമല്ല തരുൺ മൂർത്തിയുടെ ഓപ്പറേഷൻ ജാവ എനിക്ക് വളരെ ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു സിനിമയായിരുന്നു. ആ കഴിവ് മികവുകൾ വീഴ്ച്ചയില്ലാതെ അദ്ദേഹം നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ സൗദി വെള്ളക്ക നല്ലൊരു സിനിമ തന്നെ ആകാതെ തരമില്ല എന്ന് കണക്ക് കൂട്ടലും ഉണ്ടായിരുന്നു.

പതിയ താളത്തിൽ തുടങ്ങി അന്ത്യമായപ്പോഴേക്കും പിടിച്ചുലച്ച് കളയുന്ന രീതിയിലേക്കാണ് ചിത്രം പുരോഗമിച്ചത്. കണ്ണ് നനയാതെ അവസാനഭാഗങ്ങൾ കണ്ടിരിക്കാനാവില്ല.

തരുൺ മൂർത്തി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് ഹിന്ദിയിലെ മധുർ ഭണ്ഡാകർ എന്ന സംവിധായകനെയാണ്. സിനിമ, ബിസിനസ്സ്, ഫാഷൻ, മീഡിയ എന്നിങ്ങനെയുള്ള മേഖലകളിൽ നമുക്കറിയാത്ത പിന്നാമ്പുറ കഥകളാണ് മധുർ ഭണ്ഡാകർ സ്ക്രീനിലെത്തിച്ചത്. രണ്ട് സിനിമകളിലൂടെ തരുൺ മൂർത്തി ചെയ്തതും അത് തന്നെയല്ലേ? ആദ്യ സിനിമയായ ഓപ്പറേഷൻ ജാവയിൽ സൈബർ സെല്ലും കേസന്വേഷണവുമൊക്കെ ആയിരുന്നു വിഷയമെങ്കിൽ സൗദി വെള്ളക്കയിൽ അത് കോടതിയുടെ പിന്നാമ്പുറ കഥകളാണ്. ഇന്ത്യയിൽ കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന 47 മില്ല്യൺ കേസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന സിനിമ കാണിക്കുന്നത് ഒട്ടും ഏച്ചുകെട്ടില്ലാത്ത കോടതി രംഗങ്ങളാണ്. ഒരിക്കലെങ്കിലും കേരളത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ഒരു കോടതിയിൽ ഒരു ദിവസമെങ്കിലും കാത്തുകെട്ടി നിന്നിട്ടുള്ള ഒരാൾക്ക് ഒരു തരത്തിലും വിയോജിക്കാനാവാത്ത കോടതി രംഗങ്ങൾ.

നീണ്ട് നീണ്ട് പോകുന്ന കേസുകൾ. വാദിക്ക് പോലും മടുക്കുന്ന അവസ്ഥയിലെത്തി കേസ് തോറ്റിട്ടായാലും ഒഴിവാകാൻ നടത്തുന്ന നീക്കങ്ങൾ. അതിനിടയിൽ രംഗത്ത് വരുന്ന പച്ചയായ ജീവിതങ്ങൾ. സ്വാഭാവികമായ സംഭാഷണങ്ങൾ. നാട്യങ്ങളില്ലാത്ത അഭിനയ മുഹൂർത്തങ്ങൾ. ഇത്ര നാളും എവിടായിരുന്നു തരുൺ എന്ന് ആത്മാർത്ഥമായും ചോദിക്കേണ്ട അവസ്ഥ.

കൊച്ചിയിലെ സൗദി എന്ന പ്രദേശത്തെ മുൻ നിർത്തിയുള്ള സിനിമയാകുമ്പോൾ കൊച്ചിക്കാരുടെ സ്ലാങ്ങും രീതികളും കൃത്യമായി പിന്തുടരുന്നുണ്ട് കഥാപാത്രങ്ങൾ. താരബാഹുല്യമില്ലാതെ അഭിനേതാക്കൾ എന്ന് പോലും തോന്നിക്കാതെ, നേർ ജീവിതങ്ങൾ മാത്രം രംഗത്ത് വരുന്ന ഇത്തരം കൊച്ച് വലിയ സിനിമകൾ, പത്ത് ഇക്ക-ഏട്ടൻ സിനിമകൾ കണ്ടതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷമാണ് നൽകുന്നത്.

സൗദി വെള്ളക്ക കാണാതെ പോയാൽ നഷ്ടമാകും എന്ന് ശക്തമായി ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.

ഉള്ളിലിപ്പോഴും കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ചില സംഭാഷണങ്ങൾ എടുത്ത് പറയാതെ വയ്യ.

സംഭാഷണം 1:- മഴ കഴിഞ്ഞാൽ കുട എല്ലാവർക്കും ഒരു ബാദ്ധ്യതയാ.

സംഭാഷണം 2:- ഉമ്മയുടെ ബസ്സിൻ്റെ സമയമെത്രയാണ്. ഉമ്മയുടെ സമയമാകെ തെറ്റി നിൽക്കയല്ലേ മോനേ?

സംഭാഷണം 3:- ഇത്രേയുള്ളല്ലേ മനുഷ്യർ? ഇത്രേമുണ്ടടോ മനുഷ്യർ.

എന്തെങ്കിലും ഒന്നുരണ്ട് കുറവുകൾ പറഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ മോശമല്ലേ എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം പറയട്ടേ?

പോളിച്ചേച്ചിയുടേം സൃന്ദയുടേം ശബ്ദം വളരെ പരിചിതമായതുകൊണ്ട്, പകരം പരിചിതമല്ലാത്ത മറ്റേതെങ്കിലും ശബ്ദം മതിയായിരുന്നു എന്ന് തോന്നി. ഏതെങ്കിലും ഒരു സിനിമയിൽ മോഹൻലാലിൻ്റെ കഥാപാത്രത്തിന് മമ്മൂട്ടി ഡബ്ബ് ചെയ്താൽ തോന്നുന്ന ഒരു പ്രശ്നം.

മലയാള സിനിമയിൽ ഗർഭിണികൾക്കുള്ള വയറ് വെച്ചുകെട്ടൽ അൽപ്പം പോലും പുരോഗമിച്ചിട്ടില്ല എന്നത് ഈ സിനിമയിൽ മാത്രമല്ല, മിക്കവാറും എല്ലാ സിനിമകളുടേയും പ്രശ്നമാണ്. ഇപ്പറഞ്ഞ വയറ് അത്ര വലിയ മേക്കപ്പ് സംഭവമല്ലെന്നിരിക്കേ വിദേശത്ത് നിന്ന് ‘ഗർഭം‘ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിട്ടോ കൃത്യമായ ‘ഗർഭം‘ ഇവിടെത്തന്നെ ഉണ്ടാക്കിയെടുത്തിട്ടോ 100% കൃത്യത വരുത്താൻ ഏതെങ്കിലുമൊരു മേക്കപ്പ്മാനോ മേക്കപ്പ് വുമണോ മേക്കപ്പ് കമ്പനിയോ മുൻകൈ എടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ!

അറിയിപ്പ്:- ഇതൊരു സമ്പൂർണ്ണ സിനിമാ അവലോകനമല്ല. ഞാൻ ആ ടൈപ്പ് ആളല്ല

ഒരു തൊഴിലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടയാൾ ആ ജോലി ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അവിടെ വെച്ചുതന്നെ മരിക്കുന്നത് ആദ്യമായി കാണുന്നത്, എം. ടി. യുടെ തിരക്കഥയിൽ ഐ. വി. ശശി സംവിധാനം ചെയ്ത ‘രംഗം’ എന്ന സിനിമയിലാണ്. കീചകവധം കഥകളി തട്ടിൽ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ, കളിക്ക് വെളിയിലെ വില്ലനും കളിയിലെ കീചകനുമായ കഥാപാത്രത്തെ (രവീന്ദ്രൻ), കീചകവധത്തിൻ്റെ മറവിൽ നായകൻ (മോഹൻലാൽ) കൊലചെയ്യുന്നതാണ് ആ ചിത്രത്തിൻ്റെ ക്ലൈമാക്സ്.

പിന്നീട് ഏതാണ്ട് ഇതേ നിലയ്ക്കുള്ള ക്ലൈമാക്സ് ‘ചമയം’ എന്ന ഭരതൻ ചിത്രത്തിലും കണ്ടു. സിനിമയ്ക്കുള്ളിലെ നാടകത്തിൽ, മുരളി അവതരിപ്പിക്കുന്ന കഥാപാത്രം, തട്ടിൽ കയറുന്നത് സിനിമയിലെ വില്ലൻ്റെ കത്തിക്കുത്ത് ഏറ്റതിന് ശേഷമാണ്. നാടകത്തിലെ കഥാപാത്രത്തിൻ്റെ അന്ത്യരംഗം കൂടെയാണത്. നടനും കഥാപാത്രവും ഒരേസമയം മരിച്ച് വീഴുന്നതോടെയാണ് ആ രംഗം അവസാനിക്കുന്നത്.

അതൊക്കെ സിനിമകളിൽ. യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിലുള്ള അത്തരം മരണങ്ങളെപ്പറ്റി ആലോചിക്കുമ്പോൾ ആലുമ്മൂടനേയും വിജയൻ മാഷിനേയുമാണ് ഓർമ്മ വരുന്നത്. ആലുമ്മൂടൻ മരിക്കുന്നത് അദ്വൈതം എന്ന പ്രിയദർശൻ സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലാണ്. (ആ സമയത്ത് കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന മോഹൻലാലിൻ്റെ മടിയിൽ കുഴഞ്ഞ് വീണാണ് മരിച്ചതെന്നും കേട്ടിട്ടുണ്ട്. നിജസ്ഥിതി അറിയില്ല.) എം. എൻ. വിജയൻ മാഷ് പത്രസമ്മേളനം നടത്തുന്നതിനിടയിൽ കുഴഞ്ഞ് വീണ് മരിക്കുകയായിരുന്നു.

കഥയിലും സിനിമകളിലും നാടകങ്ങളിലുമൊക്കെയായി ഇങ്ങനെ ആരൊക്കെ അവരുടെ ജോലിക്കിടയിൽ ജീവൻ കൈവെടിഞ്ഞു എന്നാലോചിക്കാൻ ഇടവരുത്തിയത് ഇക്കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച്ച ഇതേ ശ്രേണിയിൽ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപിരിഞ്ഞ രണ്ട് കലാകാരന്മാരെപ്പറ്റിയുള്ള ചിന്തയാണ്.

അതിൽ ആദ്യത്തേത് ഇടവ ബഷീർ എന്ന ഗായകൻ തന്നെ. വേദിയിൽ ‘മാനാ ഹോ തും‘ എന്ന ഹിന്ദി ഗാനത്തിൻ്റെ, അവസാനവരി മാത്രം പാടാതെ അവശേഷിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം കുഴഞ്ഞ് വീഴുന്നതിൻ്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ ഏറെ വിഷമത്തോടെയാണ് കാണേണ്ടി വന്നത്. എത്ര ഭാഗ്യം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ എന്ന ചിന്തയും അതോടൊപ്പം തന്നെ ഉയർന്നുവന്നു. 73 – )ം വയസ്സിൽ ആശുപത്രിക്കിടക്കയിൽ അരമണിക്കൂർ പോലും ചിലവഴിക്കാതെ, നിന്നനിൽപ്പിൽ….. !

ഇപ്പോൾ ദാ കെ. കെ. എന്ന പ്രിയ ഗായകൻ്റെ മരണം. വേദിയിലല്ല മരിച്ച് വീണതെങ്കിലും അവസാനത്തെ ഗാനമേള പാടിയവസാനിപ്പിച്ച് ദിവസം തന്നെ ആദ്ദേഹവും വിടവാങ്ങി.

എത്രയോ മനുഷ്യർ അങ്ങനെ സ്വന്തം ജോലിക്കിടയിൽ മരിച്ചിരിക്കുന്നു. നമ്മൾ ശ്രദ്ധിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്, അഥവാ ശ്രദ്ധിച്ചാലും അവർ സെലിബ്രിറ്റികൾ അല്ലാത്തതുകൊണ്ട് ആ നിലയ്ക്കുള്ള പരിഗണന നൽകാത്തതുകൊണ്ടാണ്. കെട്ടിടം പണിക്കിടയിൽ മരിക്കുന്നവർ, കാണകളും കിണറുകളും വൃത്തിയാക്കാനിറങ്ങി മരിക്കുന്നവർ, മത്സ്യബന്ധനത്തിന് പോയി കടലിലും കായലിലുമൊക്കെ അവസാനിക്കുന്നവർ, അങ്ങനെയങ്ങനെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോകുന്ന എത്രയോ പേർ.

വെറുതെ ഒരു കണക്കെടുപ്പ് നടത്തി നോക്കിയതാണ്. പ്രശസ്തരെ അധികമാരെയും കിട്ടിയില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, പ്രശസ്തരല്ലാത്തവർ ധാരാളമുണ്ടല്ലോ എന്ന നിഗമനത്തിൽ എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്തു. പ്രശസ്തരും അല്ലാത്തവരുമായി ഇതിൽക്കൂടുതൽ വ്യക്തികൾ നിങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടാകാം. നിങ്ങളുടെ ഒരു സുഹൃത്തോ ബന്ധുവോ അത്തരത്തിൽ വിടപറഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകാം. അവരൊക്കെയും ഭാഗ്യവാന്മാർ, ഭാഗ്യവതികൾ !

വാൽക്കഷണം:- ഒരു സഞ്ചാരിയുടെ മരണം എങ്ങനെയാകും രസകരമാകുന്നതെന്ന ചിന്തയിലാണിപ്പോൾ ഞാൻ. വാഹനത്തിൽ (സൈക്കിളോ, കാറോ, ബസ്സോ, തീവണ്ടിയോ, വിമാനമോ, കേബിൾ കാറോ, ഓട്ടോയോ എന്തുമാകട്ടെ) യാത്ര പൊയ്ക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അത് പൂർത്തിയാക്കാതെ ഒരു മരണം. തൊട്ടടുത്തുള്ളവരോ, ആദ്യം കാണുന്നവരോ കുലുക്കി വിളിക്കുമ്പോൾ, ശരീരം നിശ്ചലമായി പ്രതികരിക്കുന്ന ആ രംഗം. ഹാ…. എത്ര മനോഹരമായിരിക്കുമത്

1982 മുതൽ 86 വരെ മണിപ്പൂർ ഫുട്ബോൾ ടീമിൽ അംഗമായിരുന്നു ഡോ: യുംനാം സദാനന്ദ സിങ്ങ്. അക്കാലത്താണ്, കൃത്യമായിപ്പറഞ്ഞാൽ 1984ൽ ആണ് ഫുട്ബോൾ കളിക്കാനായി ആദ്യമായി അദ്ദേഹം കേരളത്തിൽ (കണ്ണൂർ) എത്തുന്നത്. ഇന്ത്യൻ ഫുട്ട്ബോൾ ടീമിലേക്കുള്ള സെലൿഷന്റെ കടമ്പകൾ വരെ കടന്നെങ്കിലും എന്തുകൊണ്ടോ അവിടെ വച്ച് അദ്ദേഹം ഫുട്ബോളിനോട് വിടപറഞ്ഞു.

1984 ലെ ആ കേരള സന്ദർശനത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും അദ്ദേഹം കേരളത്തിൽ വരുന്നത് രണ്ട് ദിവസം മുൻപാണ്. ഇപ്രാവശ്യം വരുന്നത് ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ ആയിട്ടല്ല മറിച്ച് ഒരു നാടകസംവിധായകൻ ആയിട്ടാണ്.

പറഞ്ഞു വരുന്നത് ‘നോ ബഡ്ജറ്റ്‘ എന്ന മൈമിനെക്കുറിച്ചാണ്; അഥവാ സംഭാഷണങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ഒരു നാടകത്തെ കുറിച്ചാണ്. ഇത്രയും നാളും സ്കൂൾ – യൂണിവേഴ്സിറ്റി തലങ്ങളിൽ നാം കണ്ടുവന്നിരുന്ന മൈമുകളിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു മൈമാണ് ഡോ:യുംനാമിന്റെ ‘കാഗ്ലി മൈം തീയറ്റർ റിപ്പെർട്ടറി‘ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിൽ പ്രകാശ സജ്ജീകരണമുണ്ട്, മേക്കപ്പുണ്ട്, വസ്ത്രാലങ്കാരമുണ്ട്, പാട്ടുണ്ട്. കഥാപാത്രങ്ങൾ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുന്നത് അംഗവിക്ഷേപങ്ങളോടെയും ശരീരചലനങ്ങളിലൂടെയുമാണെന്ന് മാത്രം.

ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും ഒരുപാട് സ്റ്റേജുകൾ കീഴടക്കിയവരാണ് ഇവർ. കേരളത്തിൽ നമുക്കവരെ കാണാൻ അവസരമുണ്ടായത് സംസ്ഥാനസർക്കാരും ഭാരത് ഭവനും ചേർന്ന് തിരുവനന്തപുരത്ത് പരിപാടി അവതരിപ്പിക്കാൻ ഇവരെ മണിപ്പൂരിൽ നിന്ന് തിരുവനന്തപുരത്ത് എത്തിയപ്പോഴാണ്. ലോകധർമ്മിയുടെ ഡയറക്ടർ ചന്ദ്രദാസൻ മാഷുമായുള്ള സൗഹൃദത്തിന്റെ പേരിൽ, തിരുവനന്തപുരത്തെ പ്രകടനത്തിന് ശേഷം വൈപ്പിൻകരയിലെ നായരമ്പലത്തെ നാടകവീട്ടിൽ എത്തി ഇന്നലെ ‘നോ ബഡ്ജറ്റ്’ പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ അവർ തയ്യാറായി.

ഇന്നലെ വൈകീട്ട് നാടകവീട്ടിൽ ചെന്നില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഒന്നാന്തരമൊരു കലാപ്രകടനം ജീവിതത്തിൽ എനിക്ക് നഷ്ടമായിപ്പോകുമായിരുന്നു. അത്രയ്ക്ക് ഉജ്ജ്വലമായ ഒരു പ്രകടനമായിരുന്നു അത്. സംസാരം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ആംഗ്യഭാഷയും ശരീരഭാഷയും മാത്രം പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് സംവദിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുമ്പോളുള്ള വെല്ലുവിളി എത്ര മനോഹരമായിട്ടാണ് അവർ ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നത് !! നർമ്മത്തിന് നർമ്മം, നൃത്തത്തിന് നൃത്തം, അഭിനയ സാദ്ധ്യതകൾ പൂർണ്ണമായും പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയുള്ള കലാസൃഷ്ടി. ഭാഷയുടെ അതിർ‌വരമ്പില്ലാത്തതുകൊണ്ട് ചെവി കേൾക്കാത്തവർക്ക് പോലും ഈ കലാശിൽ‌പ്പം നിഷ്പ്രയാസം മനസ്സിലാക്കാം. എന്നിരുന്നാലും മണിപ്പൂരിന്റെ തനതായ വസ്ത്രരീതിയും സംഗീതവുമെല്ലാം സംവിധായകൻ ഇതിൽ ചേർത്ത് നിർത്തിയിരിക്കുന്നു. കലാകാരന്മാരിൽ രണ്ട് പേർ ശരിക്കും കേൾവിയും സംസാരവും ഇല്ലാത്തവരാണ്. കൈയ്യടികൾ അവർക്ക് കേൾക്കാനാവില്ല. പകരം കൈകളുയർത്തി വിരലുകൾ വിടർത്തി ഇളക്കി കാണിച്ച് വേണം നമ്മളവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ. ഇതിൽ പകുതിയിലേറെ കലാകാരന്മാർ കേന്ദ്രസർക്കാറിന്റേയും മണിപ്പൂർ സർക്കാരിന്റേയും അംഗീകാരം ലഭിച്ചിട്ടുള്ളവരാണ്.

പതിമൂന്നോളം കലാകാരന്മാർ തിരുവനന്തപുരത്ത് നിന്ന് യാത്ര ചെയ്ത് നായരമ്പലത്ത് എത്തുന്നു. നേരെ സ്റ്റേജ് സെറ്റ് ചെയ്യാനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് കടക്കുന്നു, മൈമം കളിക്കുന്നു, ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു, സ്റ്റേജ് സെറ്റിങ്ങ്സ് എല്ലാം വാരിക്കെട്ടുന്നു, കേരളത്തിൽ വന്നിട്ട് ഇന്നേവരെ കഴിച്ചതിൽ ഏറ്റവും നല്ല ഭക്ഷണം ആണെന്ന് പ്രശംസിച്ച് രാത്രി 10 മണിയോടെ തിരികെ തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് പോകുന്നു. ഒരു വലിയ കൈയ്യടിയോ വിരലുകൾ വിടത്തി ഇളക്കലോ അതിന് പകരമാവില്ലൊരിക്കലും.

ഡോ:യുംനാം മണിപ്പൂരിന്റെ ഓ. മാധവനോ എൻ. എൻ. പിള്ളയോ ആണെന്നാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ, മകൾ, മകൻ, അനുജൻ എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു പേർ ഈ ഗ്രൂപ്പിലുണ്ട്. കായിക ഇനങ്ങൾക്ക് മണിപ്പൂർ സർക്കാർ വാരിക്കോരി കൊടുക്കുമ്പോൾ കലാകാരന്മാർക്ക് ഒന്നും കൊടുക്കുന്നില്ല എന്ന പ്രതിഷേധം കൂടിയാണ് ഈ മൈമിലൂടെ ഡോക്ടർ വരച്ചു കാണിക്കുന്നത്. ഇടയ്ക്കിടയ്ക്കുള്ള കനത്ത കൈയ്യടികൾ, 70 മിനിറ്റ് നീണ്ട മനോഹരമായ സ്റ്റേജ് പ്രോഗ്രാം കാണികൾ മുഴുവൻ ആസ്വദിച്ചെന്നതിന്റെ തെളിവാണ്.

ഇതിലുള്ള ഒരു വിഷമം എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, ഇത്തരമൊരു പ്രോഗ്രാം കാണണമെങ്കിൽ നമ്മൾ ചിലപ്പോൾ മണിപ്പൂരിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഇവരുടെ പ്രോഗ്രാമുള്ള ഒരു വിദേശരാജ്യത്തോ പോകേണ്ടി വരും. പക്ഷേ നമ്മുടെ മുറ്റത്ത് വന്ന അവരത് കളിക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് താല്പര്യം ഇല്ല. അൻപതിൽ താഴെ കാണികൾക്ക് മുൻപിലാണ് ഈ പ്രോഗ്രാം ഇന്നലെ അവതരിപ്പിക്കേണ്ടി വന്നത്. നായരമ്പലത്ത് ലോകധർമ്മി യുടെ നാടക വീട്ടിൽ എല്ലാം മാസവും ഇത്തരത്തിൽ ഒന്നും രണ്ടും വ്യത്യസ്തമായ പ്രോഗ്രാമുകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ എന്നും കാണികൾ കുറവാണ്. എന്നുവെച്ച് കലാപരിപാടികൾക്ക് ഒരു മുടക്കവും വരുത്താൻ സംഘാടകർ തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല.

കാണണമെന്നും പങ്കെടുക്കണമെന്നും ഉള്ളവർ അവരവരുടെ ഫോൺ നമ്പറുകൾ തന്നാൽ സംഘാടകരുടെ വാട്സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പിൽ ചേർക്കുന്നതാണ്. കൃത്യമായി എല്ലാ പ്രോഗ്രാമുകളുടേയും വിവരം നിങ്ങൾക്ക് വാട്ട്സ് ആപ്പിൽ ലഭിക്കും.

ജൂൺ 1ന് കൽക്കത്തയിൽ നിന്നുള്ള സോമ ഗിരി എന്ന കലാകാരി നൃത്ത പരിപാടിയുമായി എത്തുന്നുണ്ട് ലോകധർമ്മിയിൽ. പരമ്പരാഗത നൃത്ത നാട്യ ആയോധന കലാ രൂപങ്ങളിൽ നിന്ന് ഊർജ്ജം കൊണ്ട് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സമകാലീന നൃത്ത നാടകരൂപമാണ് അവരുടെ നൃത്യമന്ദിർ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. വേറെ എവിടെയെങ്കിലും ചെന്ന് അനായാസം നിങ്ങൾക്ക് ഇത് കാണാൻ പറ്റിയെന്നു വരില്ല. ജൂൺ 2 ന് അവർ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന വർക്ക്ഷോപ്പും നാടകവീട്ടിലുണ്ട്. ഇതെല്ലാം സൌജന്യമായാണ് കാണാനൊക്കുന്നതെന്ന് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം.

ഒരു പ്രാവശ്യമെങ്കിലും വന്നു നോക്കൂ. നഗരത്തിൽ നിന്ന് അല്പം ദൂരെ ആണെന്നുള്ളത് ശരിയാണ്. പക്ഷേ നിങ്ങൾക്ക് നാടകവീട്ടിൽ ലഭിക്കാൻ പോകുന്ന കലാപരിപാടികൾ ഇതല്ലാതെ കാണണമെങ്കിൽ ചിലപ്പോൾ എത്രയോ ദൂരം കിടക്കുന്ന മണിപ്പൂർ പോലുള്ള വടക്ക് കിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ വരെ യാത്ര ചെയ്യേണ്ടി വരും. അതിന് പകരം കഷ്ടി 10 – 12 കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിക്കേണ്ടി വന്നാൽ അതിലൊരു നഷ്ടവുമില്ല. മാസത്തിലെ എല്ലാ രണ്ടാം ശനിയാഴ്ച്ചയും പ്രതിമാസ പരിപാടികളുണ്ടാകും. അതിന് പുറമെ മറ്റനേകം പരിപാടികളും.

സൂചിപ്പിച്ച് പോകുന്നു എന്നുമാത്രം. സൗകര്യമുള്ളവർ സ്വീകരിക്കുക. ഇതൊക്കെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നവർ അമരന്മാരൊന്നുമല്ല. മണ്ണടിഞ്ഞുപോയതിനുശേഷം, അവിടെ അങ്ങനെയുണ്ടായിരുന്നു ഇങ്ങനെയുണ്ടായിരുന്നു, അയാൾ കലയ്ക്ക് വേണ്ടി ഇങ്ങനെ ചെയ്തു അങ്ങനെ ചെയ്തു, ഇന്നാരുമില്ല അങ്ങനെയൊക്കെ ചെയ്യാൻ എന്നൊക്കെ പരാതിയും വ്യസനവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഭേദമാകും അത്.

“നോക്കെടാ നമ്മുടെ മാർഗ്ഗേ കിടക്കുന്ന
മർക്കടാ നീയങ്ങ് മാറിക്കിട ശഠാ “

സ്ക്കൂളിൽ പഠിച്ച വരികളാണ്. കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരുടെ കല്യാണസൌഗന്ധികം പഠിച്ചിട്ടുള്ളവരും വായിച്ചിട്ടുള്ളവരുമൊക്കെ ഒരിക്കലും മറക്കാൻ സാദ്ധ്യതയില്ലാത്ത വരികൾ.

കാര്യമിങ്ങനെയൊക്കെ ആണെങ്കിലും തുള്ളലിന്റെ വകഭേദങ്ങളിൽ ഓട്ടൻ തുള്ളലല്ലാതെ പറയൻ തുള്ളലും ശീ‍തങ്കൻ തുള്ളലും കാണാനുള്ള ഭാഗ്യം ഇന്നലെ വരെയുണ്ടായിട്ടില്ല. വൈപ്പിൻ കരയിലെ നായരമ്പലത്ത് ലോകധർമ്മിയുടെ നാടകവീട്ടിൽ നടക്കുന്ന പ്രതിമാസ (എല്ലാ രണ്ടാം ശനിയാഴ്ച്ചയും) പരിപാടികളുടെ ഭാഗമായി കലാമണ്ഡലം പ്രഭാകരൻ മാഷിന്റെ കല്യാണസൌഗന്ധികം ശീതങ്കൻ തുള്ളൽ കാണാൻ സാധിച്ചത് വളരെ വലിയ ഒരു അനുഭവം തന്നെയായിരുന്നു.

പ്രഭാകരൻ മാഷിനെ പരിചയപ്പെടുത്താൻ ഞാനാളല്ല, പരിചയപ്പെടുത്താൻ പോയാൽ അതിനേ സമയമുണ്ടാകൂ. നിലവിൽ കലാമണ്ഡലം എക്സിക്യുട്ടീവ് കമ്മറ്റി അംഗവും വിസിറ്റിങ്ങ് പ്രൊഫസറുമായ അദ്ദേഹം തുള്ളൽ കലയ്ക്ക് നൽകിയിട്ടുള്ള സംഭാവനയും അതിന്റെ ഭാഗമായി അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുള്ള ബഹുമതികളും നിരവധിയാണ്. ലോകധർമ്മിയുടെ മുൻ കമ്മറ്റിയംഗം കൂടെയായ പ്രഭാകരൻ മാഷ് അരങ്ങിൽ വന്നപ്പോൾ പക്കമേളവും പാട്ടുമായി മാഷിന്റെ ശിഷ്യന്മാരും സ്ക്കൂൾ അദ്ധ്യാപകരുമായ രഞ്ജിത്ത് മാഷും പ്രവീൺ (മകൻ) മാഷുമെത്തി.

പ്രഭാകരൻ മാഷ് അരങ്ങിലെത്തി സംസാരിച്ച് തുടങ്ങിയും വൈദ്യുതി പോയി. പിന്നീടുള്ള അരമണിക്കൂർ പഴയ തുള്ളൽക്കാലത്തെ അനുസ്മരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കളിവിളക്കിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ, ചാക്യാർ കൂത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാരിലൂടെ തുള്ളൽ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും നാൾവഴികളുമൊക്കെ മാഷ് വിശദമാക്കിയപ്പോൾ സദസ്സിനത് പ്രത്യേക അനുഭൂതിയായി. തുള്ളൽ വലിയൊരു ജനകീയ കലയാണെന്ന കാര്യത്തിൽ ഇന്നലെത്തെ തുള്ളൽ കണ്ടാസ്വദിച്ചവർക്കാർക്കും ഒരു തർക്കവും ഉണ്ടാകാൻ സാദ്ധ്യതയില്ല.

അരങ്ങിൽ 73 വയസ്സുകാരനായ പ്രഭാകരൻ മാഷ് പ്രായത്തിന്റെ അസ്ക്കിതകളേതുമില്ലാതെ കൈമെയ്യ് മറന്നുതുള്ളി. പാഞ്ചാലിയായും ഭീമനായും ഹനുമാനെന്ന കിളവൻ കുരങ്ങനായും മാഷിന്റെ ഭാവപ്പകർച്ച അമ്പരിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. ഇന്നലത്തെ സായാഹ്നം ധന്യമാക്കിത്തന്നതിന് മാഷോടുള്ള നന്ദി അവിടെത്തന്നെ പറയാൻ എനിക്കവസരവും കിട്ടി. ഷഷ്ടിപൂർത്തിക്ക് അധികം ബാക്കിയില്ലെന്നിരിക്കെ, ഇതുവരെ ശീതങ്കൽ തുള്ളൽ കണ്ടിട്ടില്ലെന്ന ജാള്യത ഇനിയില്ലല്ലോ. അരങ്ങിൽ മാഷണിഞ്ഞിരുന്ന കൈത്താമര ഒരു സോവനീറായി ഊരി വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. തലപ്പാമ്പ്, കൈത്താമര എന്നിങ്ങനെയുള്ള കുരുത്തോല ആഭരണങ്ങൾ മണിക്കൂറുകളെടുത്ത് നെയ്തുണ്ടാക്കി അണിയണമെന്നുള്ളതുകൊണ്ടാകാം ശീതങ്കൻ തുള്ളൽ അപൂർവ്വമായിപ്പോകുന്നത്. യുവജനോത്സവ മത്സരങ്ങളിൽ പക്ഷേ, തുള്ളൽ വിഭാഗത്തിൽ ഓട്ടൻ, ശീതങ്കൻ, പറയൻ എന്നിങ്ങനെ ഏത് വേണമെങ്കിലും അവതരിപ്പിക്കാമെന്ന് നിയമാവലി മാറ്റിയെഴുതപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ലോകധർമ്മിയിൽത്തന്നെ പറയൻ തുള്ളലും ‘തുള്ളൽ ത്രയ‘വും എന്നെങ്കിലുമൊരിക്കൽ പ്രഭാകരൻ മാഷ് തന്നെ അവതരിപ്പിക്കുമെന്ന് കാത്തിരിക്കുന്നു.

കുരുത്തോല കൊണ്ട് ആഭരണങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് മുതൽ ചമയവും തുള്ളലും എല്ലാം കാണാൻ അവസരമുണ്ടാക്കിയതിന്, ഇന്നലത്തെ നല്ലൊരു സായാഹ്നത്തിന്, പ്രഭാകരൻ മാഷിനും രഞ്ജിത് മാഷിനും പ്രവീൺ മാഷിനും ലോകധർമ്മിക്കും ഒരിക്കൽക്കൂടെ നന്ദി, സ്നേഹം.

വാൽക്കഷണം:- ലോകധർമ്മി എറണാകുളം നഗരത്തിൽ നിന്ന് അത്ര ദൂരെയൊന്നുമല്ല. എല്ലാ രണ്ടാം ശനിയാഴ്ച്ചകളിലും വ്യത്യസ്തങ്ങളായ പരിപാടികളാണവിടെ നടക്കുന്നത്. സൌജന്യമായിത്തന്നെ കാണാൻ പറ്റുമെന്നിരിക്കെ എന്തിന് മടിച്ച് നിൽക്കണം ? ഒന്ന് ശ്രമിച്ചാൽ എല്ലാ കലാസ്വാദകർക്കും എത്താനാകും.

കൃതി പുസ്തകോത്സവം – 2018, മാർച്ച് 11ന്  മറൈൻഡ്രൈവിൽ  സമാപിക്കുമ്പോൾ, തിരുവനന്തപുരത്ത് ചെന്ന് IFFK ആഘോഷമാക്കാനും കോഴിക്കോട് ചെന്ന് ഡീ‍സി സാഹിത്യോത്സവം അടിച്ചുപൊളിക്കാനും പറ്റാതെ പോകുന്ന എന്നെപ്പോലുള്ള എറണാകുളത്തുകാർക്കും ഇനി മുതൽ എല്ലാ വർഷവും 11 ദിവസം നീളുള്ള ഒരാഘോഷമുണ്ടെന്ന് ഉറക്കെ വിളിച്ച് പറയുവാ‍ൻ ആഗ്രഹിക്കുകയാണ്. അതിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ ഈ ഫേസ്ബുക്ക് ഫോൾഡറിൽ കാണാം.

ഒരുപാട് ഓൺലൈൻ ബന്ധങ്ങൾ ഓഫ്‌ലൈനായി. നേരിട്ട് കണ്ട് സംസാരിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന ജയിംസ് വി.ജെ, കെ.രേഖ, സുഭാഷ് ചന്ദ്രൻ, സിത്താര എന്നീ എഴുത്തുകാർക്ക് അടുത്തേക്ക് പോകാൻ പോലും ഒത്തില്ല. ശശികുമാ‍ർ, തസ്ലീമ എന്നിവരേയും കാണാനൊത്തില്ല. ഡോ:മഹേഷ് മംഗലാട്ട്, അടക്കമുള്ളവർ വരുന്നെന്ന് അറിയിച്ചെങ്കിലും ടൈമിങ്ങ് പ്രശ്നം കാരണം കാണാനായില്ല. പങ്കെടുക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച ചർച്ചകളിൽ പലതിലും കയറാനായില്ല. വരുൺ അരോളിയുടേത് അടക്കം പല പുസ്തകപ്രകാശനങ്ങളും നഷ്ടമായി. പക്ഷേ, കെ.യു.മേനോൻ എഴുതിയ ‘ഏത്താപ്പ് കെട്ടിയ നേരുകൾ’ എന്ന പുസ്തകം വൈശാഖൻ മാഷ് പ്രകാശനം ചെയ്തപ്പോൾ അതേറ്റുവാങ്ങാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി. ചില ചർച്ചാ സെഷനുകൾ നഷ്ടമായെങ്കിലും വിചാരിക്കാതെ ചില സെഷനുകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ പറ്റുകയും ചെയ്തു. കാരിക്കേച്ചർ പദ്ധതിയുമായി സന്നിഹിതരായ വരയൻ പുലികൾക്കൊപ്പം ഒരുപാട് സമയം ചിലവഴിച്ചു. സുനിൽ എന്ന വൻ‌പുലിയുടെ വാട്ടർ കളറിങ്ങ് ഉത്ഘാടനം ചെയ്യാനുള്ള ഭാഗ്യമുണ്ടായി. ഒരിക്കലും കിട്ടില്ലെന്ന് കരുതിയിരുന്ന ധാരാളം പുസ്തകങ്ങൾ വാങ്ങാനായി. ഈയുള്ളവന്റെ പുസ്തകവും (മുസ്‌രീസ്) കുറേ കോപ്പികൾ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ടു.  പുരാവസ്തുശേഖരം വിപുലമാക്കി. നല്ല രണ്ട് ഷോർട്ട് ഫിലിമുകൾ കണ്ടു. സാധാരണക്കാരും സെലിബ്രിറ്റികളുമായ ഒരുപാട് പുതിയ സൌഹൃദങ്ങൾ സമ്പാദിച്ചു. ചക്കവിഭവങ്ങളും ഷാപ്പ് കറികളും ആവോളം ആസ്വദിച്ചു. തിന്നിട്ട് പണം തന്നാമ്മതി എന്ന് അവരെക്കൊണ്ട് പറയിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിൽ സ്ഥിരം പറ്റുകാരനായി.

ഇതൊരു തുടക്കം മാത്രമാണ്. ബിനാലെ പോലെ എല്ലാക്കൊല്ലവും കത്തിപ്പടരാൻ പോകുന്ന ഒരു പുസ്തകോത്സവമാണ് കൃതി. ഒരു കൊല്ലാം ദാ ഇങ്ങനങ്ങ് പോകും. വരും കൊല്ലം മുതൽ എല്ലാ സാഹിത്യകുതുകികൾക്കും പുസ്തകപ്രേമികൾക്കും സഹൃദയർക്കും നാല് ദിവസം ലീവെടുത്ത് എറണാകുളത്ത് വന്ന് തമ്പടിക്കേണ്ടി വരും. അത്രേം ലീവ് കരുതിവെച്ചോളൂ. അപ്പോൾ വീണ്ടും 2019-ൽ കണ്ടുമുട്ടാം.