നിറയെ പേരാലുകൾ ഉള്ള നഗരമാണ് വടോദര (ബറോഡ). വടവൃക്ഷം എന്നാൽ ‘In the heart of the Banyan tree’ എന്നാണ്. അതാണ് ഈ നഗരത്തിന്റെ പേര് വന്ന വഴി.

നഗരത്തിന്റെ പ്രധാന പാതകളിൽ ഇടതൂർന്ന് നിൽക്കുന്ന പേരാലുകൾ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ അത്ഭുതം പ്രകടിപ്പിച്ചു. അത് കേട്ടപ്പോൾ ദിവ്യയും ഹരിയേട്ടനും ഒരുപോലെ ബറോഡ നഗരത്തിന്റെ പേരിന്റെ മേൽപ്പറഞ്ഞ കഥ പറഞ്ഞു തന്നു.

ഇന്ന് ദിവ്യയ്ക്കും Divya Pullanikkattil ഹരിയേട്ടനും Hari Nair ഒപ്പമാണ് നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ കാണാൻ ഞാൻ ഇറങ്ങിത്തിരിച്ചത്. ഭാഗിക്ക് അവധി കൊടുത്തുകൊണ്ട് ഹരിയേട്ടന്റെ കാറിൽ ആയിരുന്നു സഞ്ചാരം. ദിവ്യ ഗ്രാഫോളജി വിദഗ്ദ്ധയാണ്. ദിവ്യയും ഹരിയേട്ടനും മറ്റ് രണ്ടുപേരും ചേർന്ന് ഗ്രാഫോളജി സംബന്ധിയായ ഒരു സ്ഥാപനം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഗുജറാത്തിൽ നിന്ന് കേരളം വരെ കാറോടിച്ച് പോകുന്നതടക്കം യാത്രയുടെ കാര്യത്തിൽ ഒട്ടും മോശമല്ല ഹരിയേട്ടൻ.
ഞങ്ങൾ ആദ്യം പോയത് വിദ്യാധര്‍ വാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന സേവാസി പടിക്കിണർ കാണാനാണ്. സുൽത്താൻ മെഹമൂദ് ബേഗഡ 1469ൽ ആണ് ഈ പടിക്കണർ ഉണ്ടാക്കിയത്. സേവാസി ഗ്രാമവാസിയായിരുന്ന വിദ്യാധർ എന്ന ആത്മീയ ആചാര്യനെ ആദരിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഇത് ഉണ്ടാക്കിയത്.

‘ വടോദര സിറ്റി ലാൻഡ് മാർക്ക് ‘ എന്ന് അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഫലകത്തിൽ നിന്ന്, സുൽത്താൻ മെഹമൂദ് ബേഗട എന്ന ഭാഗം ചുരണ്ടി കളഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ മറ്റ് പലയിടത്തും ഇതേ പ്രതിഭാസം ഞാൻ കണ്ടിട്ടുള്ളതാണ്. ചരിത്രം തേച്ച് മായ്ച്ച് കളയാനുള്ള വിഫല ശ്രമങ്ങൾ.
പടിക്കിണർ കണ്ട് വന്നപ്പോഴേക്കും ഉച്ഛ ഭക്ഷണത്തിന് സമയമായി. ഗുജറാത്തി ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്ന എൻ്റെ ആഗ്രഹം തീർപ്പാക്കാൻ വേണ്ടി ചെന്ന് കയറിയത് ഗുജറാത്തി ഫിരങ്കി എന്ന റെസ്റ്റോറൻ്റിൽ. അവിടന്ന് കഴിച്ച താലി മീൽസ് ഇപ്പോഴും ദഹിച്ചിട്ടില്ല. അത്രയ്ക്ക് അധികമായിരുന്നു വിഭവങ്ങൾ.

ഫുൽക റൊട്ടി, ബാജ്‌രെ കാ റോട്ല (നെയ്യും ശർക്കരയും കൂടെ), മലായ് പൂരി, മേത്തി തേപ്പ്ല, കചോരി, പാത്ര, പനീർ സബ്ജി, ഉരുളകിഴങ്ങ് സബ്ജി്, ചെറുപയർ, ചെറിയ മധുരമുള്ള കറി, കോളിഫ്ലവർ സബ്ജി, ദാൽ, റൈസ്, കിച്ച്ഡി, കഠി, ബാസുന്ദി, മോഹന്ഥാൽ, നാട്ടിലെ പച്ചടിയെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന എന്നാൽ അതല്ലാത്ത ഒരു തൈര് ചട്നി, മധുരമുള്ള ചട്നി, അച്ചാർ, പച്ചമുളക് പച്ചക്കടുക് ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കിയ അച്ചാർ, ഗ്രീൻ ചട്ണി, ഫുൽവഡി, പൈനാപ്പിൾ & ഓറഞ്ച് ജ്യൂസ്, മോര്, പപ്പടം…!! ഹോ….. തിന്ന് ക്ഷീണിച്ച് പോയി.

ഹരിയേട്ടൻ നഗരത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിലൂടെ വാഹനം ഓടിച്ചു. വഴിയരികിലുള്ള ഓരോ പൗരാണിക കെട്ടിടങ്ങളും പരിചയപ്പെടുത്തിത്തന്നു. പഴയ നഗരത്തിന്റെ, ലഹരി പുര, ചാപ്പനേർ, പാണി, ഗേണ്ടി എന്നീ 4 കവാടങ്ങളിലൂടെയും കടന്നുപോയി. ഈ നാല് കവാടങ്ങൾക്ക് നടുവിൽ ആയാണ് മാണ്ട്വി എന്ന ഗേറ്റ് നിൽക്കുന്നത്.

നഗര മദ്ധ്യത്തിലെ സുർസാഗർ തടാകത്തിന്റെ നടുവിലുള്ള 111 അടി ഉയരമുള്ള ശിവന്റെ പ്രതിമ സ്വർണ്ണം പൂശിയതാണ്. 1996ൽ തുടങ്ങി 2002ൽ പണിതീർത്ത ഈ പ്രതിമയിൽ പൂശാൻ 17.5 കിലോഗ്രാം സ്വർണമാണ് ഉപയോഗിച്ചത്. പകൽ വെളിച്ചത്തിൽ വെട്ടിത്തിളങ്ങി നിൽക്കുന്ന ആ പ്രതിമ ഒരു മനോഹര കാഴ്ചയാണ്.

നഗരത്തിന് വെളിയിലുള്ള കുത്തബ്ബുദ്ദീൻ മുഹമ്മദ് ഖാൻ്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്കാണ് പിന്നീട് പോയത്. ഹാസിറ എന്ന പേരിലും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.1583ൽ മുസാഫർ ഖാൻ മൂന്നാമനാൽ കൊല ചെയ്യപ്പെട്ട സന്യാസി വര്യനാണ് കുത്തബ്ബുദ്ദീൻ മുഹമ്മദ് ഖാൻ. അദ്ദേഹത്തിൻ്റേത് അടക്കം ധാരാളം ഖബറുകൾ ആ മുസോളിയത്തിന് ഉള്ളിലും പുറത്തും ഉണ്ട്.

നഗരത്തിന് കുറച്ച് വെളിയിലുള്ള മകർപുര കൊട്ടാരത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര നിരാശാജനകമായിരുന്നു. ആ കൊട്ടാരത്തിൽ ഇപ്പോൾ വ്യോമസേന മേധാവിയുടെ ഓഫീസ് ആയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അത്തരം ഒരു സ്ഥലത്തേക്ക് പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരിക്കില്ല എന്ന് പ്രത്യേകം പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ.

പിന്നീട് പോയത്, ഇസ്കോൺ, സ്വാമി നാരായൺ, നന്ദാലയ്, എന്നിങ്ങനെയുള്ള നഗരത്തിലെ ചില പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്ക് ആയിരുന്നു. സ്വാമിനാരായണ ക്ഷേത്രം ഗംഭീരമായ ഒരു ക്ഷേത്രം തന്നെയാണ്. അതിലെ പ്രതിഷ്ഠകൾ നോക്കി നിന്നുപോകും. ഫോട്ടോകൾ എടുക്കാൻ യാതൊരു എതിർപ്പുമില്ല. ഞങ്ങൾ ചെല്ലുമ്പോൾ നന്ദാലയ് ക്ഷേത്രം അടച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഇസ്ക്കോൺ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിലൂടെ വെറുതെ വാഹനം ഓടിച്ചു പോയി.

തിരികെ ദിവ്യയുടെ വീട്ടിലെത്തിയശേഷം ഹരിയേട്ടനും ഞാനും ചേർന്ന് ഗുജറാത്തിലൂടെയുള്ള പര്യടനത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള റൂട്ട് സജ്ജമാക്കി. ഈ ഗുജറാത്ത് യാത്ര അവസാനിക്കുമ്പോൾ, സുവർണ്ണ ലിപികളിൽ രേഖപ്പെടുത്തേണ്ട പേരുകളാണ് ദിവ്യയുടേയും ഹരിയേട്ടന്റേയും.
വടവൃക്ഷങ്ങളുടെ നഗരത്തിലെ കാഴ്ചകൾ അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. നാളെയും മറ്റന്നാളും കൂടെ ബറോഡയിൽ ഉണ്ടാകും.

ശുഭരാത്രി.

രാവിലെ ദീപുവിന്റെ വീട്ടിൽനിന്ന് പ്രാതൽ കഴിച്ച് ഭാഗിയുടെ വാട്ടർ ടാങ്കിൽ ആവശ്യത്തിന് വെള്ളം നിറച്ച്, എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് പടങ്ങൾ എടുത്ത ശേഷം സൂറത്ത്കലിൽ നിന്ന് ഗോവയിലേക്ക് തിരിച്ചു.
.
330 കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിക്കാൻ 7 മണിക്കൂർ എന്നാണ് ഗൂഗിൾ കാണിച്ചതെങ്കിലും ഞാൻ അതിൽ കൂടുതൽ സമയമെടുത്ത് മെല്ലെയാണ് സഞ്ചരിച്ചത്.
.
പലവട്ടം സന്ദർശിച്ചിട്ടുള്ള ബീച്ച് ആണെങ്കിലും മറവന്തെ കടലോരം കാണുമ്പോൾ അൽപ്പനേരം ഭാഗിയെ നിർത്തി ബീച്ചിൽ ഇറങ്ങാതിരിക്കാൻ എനിക്കാവില്ല. ബേക്കൽ മുതൽ വടക്കോട്ട് നല്ല ഗോൾഡൻ സാൻഡ് ബീച്ചുകളുടെ ബഹളമാണ്. മറവന്തേയിലെ പുലിമുട്ടുകളിൽ തിരയടിച്ച് തകരുന്നത് എത്ര നോക്കി നിന്നാലും മതിയാകില്ല.
.
ഈ തീരത്തേക്ക് അണയുന്ന മത്സ്യബന്ധന നൗകകൾ കാണുന്തോറും ഉച്ചയ്ക്ക് കഴിക്കാനുള്ള ഭക്ഷണത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ചിന്തകൾ കൊതിയുണർത്തി വരും. കടൽ വിഭവങ്ങൾ കിട്ടാത്ത സ്ഥലമൊന്നുമല്ല കൊച്ചി. എന്നിരുന്നാലും ഗോകർണ്ണ കഴിയുന്നതോടെ, എന്തെങ്കിലും സീഫുഡ് കഴിക്കണം എന്നുള്ള ആഗ്രഹം കൂടിക്കൂടി വരും.
.
മുരുദ്വേശ്വർ എത്താനായപ്പോൾ, മുന്നോട്ട് റോഡ് കാണാത്ത തരത്തിൽ, അരമണിക്കൂറോളം മഴപെയ്തു. അർജുൻ അപകടത്തിൽപ്പെട്ട സ്ഥലം ഞാൻ തരണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
.
കർണ്ണാടക അതിർത്തി കടന്ന് ഗോവയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചാൽ ആദ്യം വരുന്ന ബീച്ചാണ് പൊള്ളം (Pollem). GIEയുടെ ഭാഗമായി 38 ദിവസം ഗോവയിൽ സഞ്ചരിച്ചെങ്കിലും അവിടെ ഞാൻ ഇതുവരെ പോയിട്ടില്ല. ഉച്ചഭക്ഷണം അവിടന്നാകാമെന്ന് തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും ഭാഗിക്ക് ബീച്ചിലേക്ക് എത്തിപ്പറ്റാൻ സാധിച്ചില്ല. ആ ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, തൊട്ടടുത്ത് വഴിയോരത്തുള്ള ഒരു റസ്റ്റോറന്റിൽ നിന്ന് ഉച്ചഭക്ഷണം കഴിച്ചു. ഒപ്പം ഒരു പൂച്ചയും കൂടി.
.
ഗോവയിലേക്ക് തനിച്ച് വാഹനം ഓടിച്ച് വരുന്നത് ഇത് രണ്ടാം വട്ടമാണ്. മറ്റുള്ളവർക്കൊപ്പം രണ്ട് പ്രാവശ്യം വേറെയും ഡ്രൈവ് ചെയ്ത് വന്നിട്ടുണ്ട്. വാഹനത്തിൽ അല്ലാതെ പലവട്ടം വേറെയും. ‘കഥ പറയുന്ന കോട്ടകൾ’ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ, കൊച്ചി മുതൽ ഗോവ വരെയുള്ള ആ യാത്രയുടെ കഥകളൊക്കെ വിശദമായിത്തന്നെ ഞാൻ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.
.
GPS ഒരിക്കൽ പോലും ഉപയോഗിക്കാതെ, കണ്ടോലിം ബീച്ച് റോഡിലെ കൃഷ്ണ ധാബയിൽ ചെന്നുകയറി. GIE ഗോവ സന്ദർശന വേളയിൽ എനിക്ക് എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളും ചെയ്ത് തന്നത് ഈ ധാബയിൽ ഉള്ളവരാണ്. അവർക്ക് എന്നെ കണ്ടപ്പോൾ വലിയ സന്തോഷം. മാനേജർ കൃഷ്ണയ്ക്ക്, ഗോവയിലെ തന്നെ മറ്റൊരു ധാബയിലേക്ക് സ്ഥലംമാറ്റം ആയെങ്കിലും, 5 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ അയാൾ സ്കൂട്ടർ എടുത്ത് എന്നെ കാണാൻ വന്നു. വല്ലാത്ത ചന്തമാണ് മനുഷ്യർക്ക്. ഇന്ത്യയിൽ എമ്പാടും ഇത്തരത്തിൽ പരിചയക്കാരും സുഹൃത്തുക്കളും ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു കിനാശ്ശേരി ഞാൻ സ്വപ്നം കാണുന്നു.
.
വൈകീട്ട് കൻഡോലിം ബീച്ചിലെ സ്വർണ്ണ മണലിൽ അൽപ്പദൂരം നടന്നു. എന്തൊരു ഭംഗിയാണ് ഈ ബീച്ചിന്. എത്ര പ്രാവശ്യം വന്നിട്ടുള്ള സ്ഥലമാണ്! എന്നിട്ടും ഏറ്റവും പുതുമയോടെ ആ സൗന്ദര്യം ആസ്വദിക്കാൻ ഇപ്പോഴും പറ്റുന്നു. കാമുകിയുടെ വീട്ടിൽ കുട മറന്ന് വെക്കാതെയും ഇടയ്ക്കിടക്ക് വരണം. അതിന്റെ സുഖം ഒന്ന് വേറെയാണ്.
.
ബീച്ചിലേക്കുള്ള വഴിയിലെ അസുര ഫിഷ് ഗ്രില്ലിൽ നിന്ന് അത്താഴം കഴിച്ചു. പ്രോൺസ് സാലഡ്, റിച്ചാഡോ മസാലയിൽ ഉണ്ടാക്കിയതാണെന്ന് ആദ്യമേ ഉറപ്പ് വരുത്തിയിരുന്നു.
.
കൃഷ്ണ ധാബയിലേക്ക് മടങ്ങുകയാണ്. അവിടെ ഇന്ന് പാട്ടും ബഹളവുമൊക്കെയായി രാത്രി ഒരുപാട് നീളും. ഗോവയിൽ ടൂറിസ്റ്റ് സീസൺ സട കുടഞ്ഞ് എഴുന്നേൽക്കുന്നതേയുള്ളൂ.
.
ഇന്ന് ഡ്രൈവ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഭാഗിയിൽ കേട്ട ഒരു പാട്ടിന്റെ വരികൾ ഗംഭീരമായിരുന്നു. ആരുടെ വരികൾ ആണെന്ന് അറിയില്ല. ഷഹബാസ് അമനാണ് പാടുന്നത്.
.
” പലവഴി പിന്നിട്ട
യാത്രികൻ സ്വപ്നത്തിൽ
ഒരു മഴക്കാലം നനഞ്ഞു.
ഋതുഭേദം ഇല്ലാതലഞ്ഞു.”
.
നാളെ രാവിലെ ഗോവയിൽ നിന്ന് പൻവേലിലേക്ക് പുറപ്പെടും. അവിടെ എവിടെ തങ്ങണമെന്ന് തീരുമാനമായിട്ടില്ല. പെരുവഴിയിൽ കിടക്കുന്നവന് എന്തോന്നിത്ര തീരുമാനിക്കാൻ!
.
ശുഭരാത്രി.

ശൂലഗിരി തോട്ടത്തിൽ ഓണാഘോഷത്തിന് വേണ്ടിയാണ് ഒരു ദിവസം കൂടുതൽ തങ്ങുന്നത് എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നല്ലോ.

ഓണാഘോഷവും ഓണസദ്യയും എല്ലാം പൊടി പൊടിച്ചു. മാവേലി തമിഴനായിരുന്നു എന്നതാണ് ഒരു പ്രത്യേകത. രാജ്യത്തിന്റെ പലഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും വന്ന് ബാംഗ്ലൂരിൽ സ്ഥിരതാമസം ആയിരിക്കുന്നവരാണ് തോട്ടം ഉടമകളിൽ നല്ലൊരു പങ്കും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവർക്ക് ഇതൊക്കെ പുതുമയുള്ള കാഴ്ചകളാണ്.

സദ്യ കഴിഞ്ഞ് മത്സരങ്ങളും കളികളും നടക്കുന്ന സമയത്ത്, കൊളോസിയത്തിൻ്റെ പുൽത്തകിടിയിൽ കുറച്ചുനേരം മയങ്ങി. ഒരു പഴയ പാറവെട്ട് മടയാണ് കൊളോസിയമാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നത്. റസ്റ്റോറന്റും ഓഡിറ്റോറിയവും സിമ്മിംഗ് പൂളും മത്സ്യക്കുളവും സിനിമാ പ്രദർശനത്തിനുള്ള സൗകര്യവുമൊക്കെ ഇതിനകത്തുണ്ട്.

തൃക്കാക്കര വീട്ടിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുമ്പോൾ എടുക്കാൻ മറന്നു പോയ ഒരേയൊരു കാര്യം, ഭാഗിയുടെ ഉള്ളിൽ വെച്ചിരുന്ന ഒരു ചെറിയ ചെടിയാണ്. കഴിഞ്ഞ 54 ദിവസത്തെ രാജസ്ഥാൻ യാത്രയിൽ നല്ലൊരു പങ്കും അത് എന്നോടൊപ്പം വാടാതെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

വൈകുന്നേരം, അത്തരത്തിൽ ഒരു ചെടി തയ്യാറാക്കി കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ രണ്ടു കൊച്ചു മിടുക്കികൾ വന്ന് എനിക്കൊപ്പം കൂടി. അവർക്ക് മലയാളം അറിയില്ലെങ്കിലും അവരുടെ അച്ഛൻ കാക്കനാട് നിന്നാണ്. ചെടി അവര് നട്ടു. ഭാഗിക്ക് ഉള്ളിലേക്ക് ചെടി വെച്ചപ്പോൾ, ‘ഇത് കാറല്ലല്ലോ, ഒരു വീടാണല്ലോ’ എന്നായിരുന്നു അതിൽ ചെറിയ കക്ഷിയുടെ കമന്റ്. മോട്ടോർ ഹോം എന്താണെന്ന് ഈ പ്രായത്തിൽത്തന്നെ അവർക്ക് നല്ല ധാരണയുണ്ട്.

ഇന്നുണ്ടായ ആശാവഹവും സന്തോഷപ്രദവുമായ മറ്റൊരു കാര്യം, തോട്ടത്തിൽ 350 ചതുരശ്ര അടിയുള്ള എൻ്റെ ഫാം ഹൗസ് പണിയാനുള്ള സ്ഥലത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ തീരുമാനമായി എന്നതാണ്. ഫെബ്രുവരിയിൽ ഈ യാത്ര കഴിഞ്ഞ് വന്നാലുടൻ വീടുപണി ആരംഭിക്കും.

രാത്രി ഒരു ഡിജെ പാർട്ടിയും കൂടെ കഴിഞ്ഞാലേ ഓണാഘോഷം അവസാനിക്കൂ. അങ്ങനെയൊരു സംഭവത്തിൽ ഞാനിതുവരെ പങ്കെടുത്തിട്ടില്ല. അതുകൂടെ ഒന്ന് കണ്ട ശേഷം നേരത്തെ കിടന്നുറങ്ങണം.

നാളെ പുലരുന്നതിനു മുൻപ് മംഗലാപുരത്തേക്ക് യാത്ര തിരിക്കുകയായി. മൈസൂർ, മടിക്കേരി, സുള്ളിയ, പുത്തൂർ വഴിയാണ് യാത്ര.

ഈ യാത്ര രാജസ്ഥാനിൽ എത്തുന്നതുവരെ നിങ്ങളിൽ പലർക്കും, സമയക്ലിപ്തത ഇല്ലാതെയുള്ള എൻ്റെ ഇഴഞ്ഞുനീക്കം വിരസമായിരിക്കാം. ക്ഷമിക്കണം, ഈ യാത്രയുടെ രീതി തന്നെ അങ്ങനെയാണ്. എനിക്ക് തിരക്കിട്ട് എങ്ങോട്ടും ചെന്നെത്താനില്ല. ഒരാളോടും ഇന്ന സമയത്ത് ഇന്ന സ്ഥലത്ത് എത്താമെന്ന് വാക്ക് കൊടുത്തിട്ടില്ല. ഹോട്ടൽ മുറി ഏർപ്പാട് ചെയ്തിട്ടില്ല. ഭാഗിയും ഞാനും രണ്ട് നാടോടികളാണ്. കൊട്ടും പാട്ടും ആട്ടവും തുള്ളലുമൊക്കെ എവിടെ കണ്ടാലും അവിടെ തമ്പടിച്ചെന്ന് വരും. തിരക്കുപിടിച്ച നാഗരികതയിൽ നിന്നും എന്നെന്നേക്കുമായി അവധിയെടുത്തിട്ടുള്ള യാത്രയാണിത്. അത് നിങ്ങളിൽ പലരുടേയും അഭിരുചിക്ക് ചേർന്നതാകണമെന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും നിങ്ങൾ ഒരുപാട് പേർ ഒപ്പം ഉണ്ടെന്നറിയാം. മിണ്ടീം പറഞ്ഞും ഇങ്ങനെ പോയാൽ അഞ്ചാറ് മാസം തുടർച്ചയായി യാത്ര പോയതിന്റെ ഒരു ചെറിയ പ്രതീതി നിങ്ങൾക്കും കിട്ടിയെന്ന് വരാം. അതിൽക്കൂടുതൽ ഒന്നും വാഗ്ദാനം ചെയ്യാൻ എനിക്കില്ല.

മഴ പൊടിയുന്നുണ്ട്. മഴ കനത്താൽ ഡിജെ പാർട്ടി കുളമാകുമെന്നും കേൾക്കുന്നുണ്ട്.

ശുഭരാത്രി സുഹൃത്തുക്കളേ.

രാജസ്ഥാൻ യാത്രയിൽ കുറച്ചേറെ ഷാളുകൾ ഞാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നെങ്കിലും യഥാർത്ഥ ഷാളുകളും വ്യാജനും തമ്മിൽ തിരിച്ചറിയാനുള്ള സാക്ഷരത എനിക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ജയ്സല്മേഡ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ ഷാളുകൾ വിൽക്കുന്ന കട നടത്തുന്ന സമീറുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടി അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നും മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ച ഷോളുകളെ സംബന്ധിച്ച കുറച്ച് വിവരങ്ങൾ ചിലത് ഇവിടെ പങ്കുവെക്കുന്നു. ഇതിൽ പല കാര്യങ്ങളും അല്ലെങ്കിൽ മുഴുവൻ കാര്യങ്ങൾ തന്നെയും അറിയുന്നവർ ഉണ്ടാകാം. അവർ ക്ഷമിക്കുക. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ അറിയാമെങ്കിൽ പങ്കുവെക്കുക, തെറ്റുകൾ വല്ലതും ഉണ്ടെങ്കിൽ തിരുത്തിത്തരുക.

രാജസ്ഥാൻ ആയതുകൊണ്ട് തന്നെ ഒട്ടകത്തിൻ്റെ രോമത്തിൽ നിന്നുണ്ടാക്കുന്ന ഷാളുകളെപ്പറ്റിയും കൂട്ടത്തിൽ കാശ്മീരിൽ നിന്നുള്ള പഷ്മിന ഷാളുകളെപ്പറ്റിയുമാണ് സമീർ വിവരങ്ങൾ പങ്കുവെച്ചത്.

ഒട്ടകത്തിൻ്റെ രോമങ്ങൾ

* ഒട്ടകത്തിൻ്റെ പൂഞ്ഞയിൽ നിന്നും താടിയിൽ നിന്നുമുള്ള രോമങ്ങളാണ് ഷാൾ ഉണ്ടാക്കാനായി എടുക്കുന്നത്.

* 5 – 6 മാസത്തിൽ ഒരിക്കലാണ് ഈ രോമങ്ങൾ മുറിച്ചെടുക്കുന്നത് വർഷത്തിൽ 1200 ഗ്രാം വരെ രോമങ്ങളാണ് ഒരു വലിയ ഒട്ടകത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നത്.

* മഞ്ഞ് കാലത്താണ് രോമങ്ങൾ മുറിക്കുക പതിവ്. കാരണം, ആ സമയത്ത് ചൂട് കുറവായതുകൊണ്ട് പൂഞ്ഞയിലെ ജലത്തിൻ്റെ ബാഷ്പീകരണം തടയാൻ ഒട്ടകത്തിന് രോമങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിലും കുഴപ്പമില്ല.

* 20 മുതൽ 25 വരെ ദിവസങ്ങൾ ഈ രോമങ്ങൾ ചൂട് വെള്ളത്തിൽ ഇട്ട് വെക്കുമ്പോൾ അതിൻ്റെ തവിട്ട് നിറം മാറി വെള്ള നിറം ആകുന്നു; മൃദുലവും ആകുന്നു. (ചിത്രം1 & 2)

* അതിന് ശേഷം ചർക്കയിൽ ഇട്ട് നൂലാക്കി മാറ്റുന്നു.

* ഒട്ടക കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ രോമങ്ങൾ എടുത്തും ഷോൾ ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്. കുഞ്ഞ് ഒട്ടകത്തിന് ഒരു മാസം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ ഒരിക്കൽ മാത്രമാണ് ഈ രോമങ്ങൾ എടുക്കുക. അതിന് ശേഷം രോമത്തിന് കനം വെക്കുന്നത് കൊണ്ട് പിന്നീടതിനെ മുതിർന്ന ഒട്ടകമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഇക്കാരണം കൊണ്ട് തന്നെ ഒട്ടക കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ രോമം കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ ഷോളിന് വിലക്കൂടുതലാണ്.

* റൈക്ക എന്ന ആദിവാസി വിഭാഗമാണ് ഇങ്ങനെ ഒട്ടകത്തിൻ്റെ രോമങ്ങൾ വെട്ടിയെടുക്കുന്നത്. രോമം മുറിച്ചെടുക്കലും നെയ്യലും പുരുഷന്മാർ ചെയ്യുമ്പോൾ സ്ത്രീകൾ വെള്ളത്തിലിട്ട് നിറം കളയുന്നത് അടക്കമുള്ള മറ്റ് ജോലികൾ ചെയ്യുന്നു.

* രോമത്തിൻ്റെ മണം നീക്കം ചെയ്യാനായി 6 മണിക്കൂറോളം അതിനെ യന്ത്രത്തിൽ പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്നു.

* 2, 4, 6, 8 എന്നിങ്ങനെ പല ലെയറുകളുള്ള ഷോളുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ലെയർ കൂടുന്തോറും വില കൂടുന്നു; ഷോളിൻ്റെ ചൂടും കൂടുന്നു.

* ആൺ ഒട്ടകത്തിൻ്റെ രോമങ്ങൾ ദൃഢമാണെങ്കിൽ പെൺ ഒട്ടകത്തിൻ്റെ രോമങ്ങൾ പൊതുവെ കാഠിന്യം കുറഞ്ഞതായിരിക്കും.

ആടിൻ്റെ രോമങ്ങൾ

* കാപ്റ ഹിൽക്കസ് എന്നയിനം കാശ്മീരി ആടിൻ്റേയും ചങ്കി തങ്കി എന്ന ലഡാക്ക് ആടിൻ്റേയും ചിരു അഥവാ വൈൽഡ് ആൻ്റിലോപ് എന്ന പേരിൽ തിബറ്റ്, ലഡാക്ക് ഭാഗങ്ങളിലുള്ള ആടുകളുടേയും രോമങ്ങളാണ് പഷ്മിന ഷോളുകൾ ഉണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

* ആടുകളുടെ പുറത്ത് നിന്നും വയറിൻ്റെ ഭാഗത്ത് നിന്നുമാണ് രോമങ്ങൾ എടുക്കുന്നത്.

* 300 ഗ്രാം വരെ രോമങ്ങളാണ് ഈ ആടുകളിൽ നിന്ന് ഓരോ പ്രാവശ്യവും ലഭിക്കുന്നത്.

* വൈൽഡ് ആൻ്റിലോപ്പിൻ്റെ രോമത്തിന് സെഹത്തൂസ് എന്ന് പറയുന്നു. King Wool എന്നാണ് സെഹത്തൂസ് എന്ന പദം കൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.

* 15,000 രൂപ മുതൽ മുകളിലേക്കും 25,000 കടന്ന് ലക്ഷങ്ങൾ വരെ വിലയുള്ള പഷ്മിന ഷോളുകളും വിപണിയിലുണ്ട്. ഒരു പൂതി തീർക്കാനെന്ന പേരിൽ ഞാൻ വാങ്ങിയ 2 ലെയറുള്ള ക്രീം നിറത്തിലെ ഒട്ടക ഷോളിന് 1800 രൂപ വിലയായി. അതിൻ്റെ ചൂടും മൃദുത്തവും കനക്കുറവും വെച്ച് നോക്കിയാൽ എൻ്റെ കൈയിലുള്ള ഷോളുകളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചത് അത് തന്നെയാണ്. (ചിത്രം 3)

* ഒന്ന് മുതൽ ഒന്നര വർഷം വരെ സമയമെടുക്കും ഒരു പഷ്മിന ഷോൾ നെയ്തുണ്ടാക്കാൻ. അതുകൊണ്ടാണ് അതിൻ്റെ വിലയും അധികമാകുന്നത്.

ഇനി എങ്ങനെയാണ് ഷാളുകൾ തിരിച്ചറിയുന്നത് എന്ന് നോക്കാം. അഞ്ച് പരീക്ഷണങ്ങളാണ് ഇതിനായി പ്രധാനമായും ഉള്ളത്.

1. അഗ്നി പരീക്ഷണം (Fire Test) :- യഥാർത്ഥ രോമം കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ ഷോളുകൾ ആണെങ്കിൽ തീ ആളിപ്പിടിക്കില്ല, അഥവാ തീ പിടിക്കാൻ അത്ര എളുപ്പമല്ല. തീ കത്തിച്ച് നോക്കിയാൽ ചാരത്തിൻ്റെ അല്ലെങ്കിൽ രോമം കത്തിയ മണം വരും. വ്യാജ ഷോളുകളിൽ, അതായത് പോളിസ്റ്ററോ പ്ലാസ്റ്റിക്കോ ചേർത്തുണ്ടാക്കിയ ഷോൾ കത്തുമ്പോൾ പ്ലാസ്റ്റിക്ക് കത്തിയ മണം വരും. കത്തിയ നൂലുകൾ ചാരമാകുന്നതിന് പകരം ചുരുണ്ട് കൂടും.

2. വെള്ളം പരീക്ഷണം (Water Test) :- യഥാർത്ഥ രോമം കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ ഷോളുകളിൽ വെള്ളമൊഴിച്ചാൽ, ചേമ്പിലയിൽ വെള്ളമൊഴിച്ചത് പോലെ തെന്നിമാറി നിൽക്കും. നനച്ചെടുക്കുക അത്ര എളുപ്പമല്ലെന്ന് സാരം.

3. നൂല് പറിക്കൽ പരീക്ഷണം (Peeling Test) :- യഥാർത്ഥ പഷ്മിന ഷോളുകളുടെ അറ്റത്ത് നിന്ന് ചെറുതായി നൂല് പ റിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ ഒന്നോ രണ്ടോ ഇഞ്ച് നീളത്തിൽ കൂടുതൽ നൂല് കിട്ടില്ല. വ്യാജനാണെങ്കിൽ മുഴുവൻ നീളത്തിൽ നൂല് പുറത്ത് വരും. ഈ ടെസ്റ്റ് പഷ്മിനയ്ക്ക് മാത്രം ബാധകം. ഒട്ടകത്തിൻ്റെ രോമം തറിയിലിട്ട് നൂലാക്കി മാറ്റുന്നതുകൊണ്ട് അത് മുഴുവൻ നീളത്തിൽത്തന്നെ നൂലായി പുറത്ത് വരും.

4. പശ പരീക്ഷണം (Glue Test) :- യഥാർത്ഥ രോമം കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ ഷോളുകളിൽ പശ പിടിക്കില്ല. ഒരു സ്റ്റിക്കർ ഒട്ടിച്ച് നോക്കി ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ എളുപ്പമാണ്. യഥാർത്ഥ ഷോളുകളിൽ സ്റ്റിക്കർ ഒട്ടാൻ വിമുഖത കാണിക്കും.

5. മോതിര പരീക്ഷണം (Ring Test) :- യഥാർത്ഥ രോമങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു ഷോൾ നീളത്തിലോ വട്ടത്തിലോ കോണോട് കോണോ മടക്കിയാലും നമ്മുടെ വിരലിൽ കിടക്കുന്ന ഒരു മോതിരത്തിലൂടെ ലാഘവത്തോടെ അതിനെ വലിച്ച് പുറത്തെടുക്കാൻ പറ്റും. ഷോളുകളിൽ രോമത്തിൻ്റെ അളവ് കുറയുകയും നൈലോൺ സിന്തറ്റിക്ക് പ്ലാസ്റ്റിക്ക് വിസ്ക്കോസ് എന്നിവയുടെ അളവ് കൂടുകയും ചെയ്യുന്നതിന് അനുസരിച്ച് റിങ്ങ് ടെസ്റ്റിൻ്റെ ലാഘവത്ത്വത്തിന് ഇടിവ് സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. സിൽക്കിൻ്റെ കാര്യത്തിലും റിങ്ങ് ടെസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നതായി അറിവുണ്ട്.

* വിസ്ക്കോസ് നൂലുകൾ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അഗ്നി പരീക്ഷണം നടത്തുമ്പോൾ കടലാസ് കത്തിയ മണം വരും. മുളനാരിൽ നിന്നാണ് വിസ്ക്കോസ് ഉണ്ടാക്കുന്നത് എന്നതാണ് അതിന് കാരണം.

* പൂർണ്ണമായും പ്ലാസ്റ്റിക്ക് കൊണ്ടോ പോളിസ്റ്റർ കൊണ്ടോ ഉണ്ടാക്കിയ ഷോളുകളും വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. മെഷീനിൽ നെയ്യുന്നതും 150 രൂപയ്ക്ക് കിട്ടുന്നതാണ് അത്തരം ഷോളുകൾ. പക്ഷേ ഉപഭോക്താവിനെ പറ്റിക്കാൻ സാധിക്കും എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയാൽ കച്ചവടക്കാൻ അത്തരം ഷോളുകൾ പോലും വലിയ വിലയ്ക്ക് വിറ്റ് കാശാക്കും.

* ഇത്തരം ടെസ്റ്റുകളൊക്കെ ഉണ്ടെന്ന് അറിയാമെങ്കിലും ഒരു കടക്കാരനും പതിനായിരങ്ങൾ വിലയുള്ള തങ്ങളുടെ ഷോളുകൾ കത്തിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് തയ്യാറാകണമെന്നില്ല. ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞാൽ ഒരു ഷോൾ കച്ചവടക്കാരൻ ഷോൾ വാങ്ങാൻ പോകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇത്തരം തട്ടിപ്പുകളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും രക്ഷപ്പെടാനാവൂ. അല്ലെങ്കിൽപ്പിന്നെ അത്രയ്ക്ക് പരിചയ സമ്പന്നനായ ഉപഭോക്താവ് ആയിരിക്കണം.

സമീർ ഒരു ഷോൾ കച്ചവടക്കാരൻ മാത്രമല്ല, ഒരു സംഗീത അദ്ധ്യാപകൻ കൂടെയാണ്. മൂന്ന് ദിവസം അയാളുടെ കടയിൽ കയറി ഇറങ്ങുകയും അയാൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള പാട്ടുകൾ വെച്ച് കൊടുത്തും അയാൾക്കൊപ്പം പാട്ടുകൾ മൂളിയുമൊക്കെയാണ് ഞാനയാളുമായി ചങ്ങാത്തത്തിൽ ആയത്. ഒരു ദിവസം തദ്ദേശവാസിയും ഗൈഡുമായ സഞ്ജയ് ജയ്സാല്മീരുമായി കടയിൽ ചെന്ന ദിവസം സമീർ സംസാരിക്കാൻ കൂട്ടാക്കിയില്ല. തദ്ദേശവാസികൾ ഉള്ളപ്പോൾ ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ സംസാരിക്കാനാവില്ല എന്നാണ് സമീർ പറഞ്ഞത്. ലോഹ്യം കനത്തപ്പോൾ, തൊട്ടടുത്ത കടക്കാരനെ തൻ്റെ കട നോക്കാൻ ഏൽപ്പിച്ച്, ഒരു ഗൈഡിനെപ്പോലെ സമീർ എന്നോടൊപ്പം വന്ന് സാധാരണ ഗൈഡുകൾ കൊണ്ടുപോകാത്ത കോട്ടയിലെ പല സ്ഥലങ്ങളും വഴികളും കാണിച്ച് തന്നു. പല റസ്റ്റോറൻ്റുകളും പരിചയപ്പെടുത്തി. വെറും കച്ചവടക്കാരൻ എന്നതിലുപരി സൗഹ്യദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയ രണ്ടുപേരാണ് സമീറും കോട്ടയിലെ മറ്റൊരു കച്ചവടക്കാരനായ മഹേഷും. ഇവരെയൊക്കെ ഞാൻ വീണ്ടും കാണുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്. എൻ്റെ കുട മറന്ന് വെച്ചിരിക്കുന്ന വീട്ടിലെ, കാമുകിയുടെ ആങ്ങളമാരാണ് ഇവരൊക്കെ എന്നത് തന്നെ അതിൻ്റ ഉറപ്പ്.

പിന്നറിയിപ്പ്:- ഇതിൽക്കൂടുതലായി ഒന്നും ഞാൻ മനസ്സിലാക്കിയിട്ടില്ല. എന്തെങ്കിലും ഒരു വസ്ത്രം ധരിക്കണം, സമയമാകുമ്പോൾ എന്തെങ്കിലും സ്വൽപ്പം ആഹാരം കഴിക്കണമെന്നതിനപ്പുറം ഭക്ഷണത്തിൻ്റേയോ വസ്ത്രത്തിൻ്റേയോ കാര്യങ്ങൾ കാര്യമായ വിവരമൊന്നും എനിക്കില്ല. സമീർ പറഞ്ഞ് തന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വസ്തുതാപരമായ എന്തെങ്കിലും പിശക് ആർക്കെങ്കിലും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ അതേപ്പറ്റി കൂടുതൽ പഠിച്ചശേഷം, ആവശ്യമായ തിരുത്തലുകൾ ഈ ലേഖനത്തിൽ വരുത്തുന്നതാണ്.

(സെപ്റ്റംബറിൽ തുടരും…)

യമുന ഒരു വഴിയോര കച്ചവടക്കാരിയാണ്. 45ന് മുകളിൽ പ്രായം കാണും. അവരെ ഞാൻ ആദ്യം കാണുന്നത് രാജസ്ഥാനിലെ ജയ്സല്മേഡിലെ ഗഡിസർ തടാകക്കരയിലാണ്. ഞാനവിടെ രാജു ശർമ്മ എന്ന ഗൈഡിനൊപ്പം ബൈക്കിൽ ചെന്നിറങ്ങിയത്, യമുന തൻ്റെ വള, മാല, കമ്മൽ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിൽപ്പന സാധനങ്ങൾ നിരത്തി വെച്ചിരിക്കുന്ന ഇടത്താണ്.

ഞാൻ ഏത് നാട്ടുകാരനാണെന്ന് നിമിഷനേരം കൊണ്ട് ഗൈഡിനോട് ചോദിച്ച് യമുന മനസ്സിലാക്കിക്കാണണം.

“ ഇങ്ങട് വാടാ മൈരേ “ എന്നൊരു വിളി കേട്ടാണ് ഞാൻ തിരിഞ്ഞ് നോക്കിയത്.

ജയ്സല്മേഡിൽ ആരാണ് ഒരു സ്ത്രീ മലയാളത്തിൽ തെറി വിളിക്കുന്നതെന്ന് അറിയാനും ആ തെറി ആർക്കുള്ളതാണെന്നുമറിയാനുള്ള മുഴുവൻ ആകാംക്ഷയും എനിക്കുണ്ടായിരുന്നു.

തലതിരിച്ചത് യമുനയ്ക്ക് നേരെ തന്നെ. സംശയിക്കാനില്ല, ആ തെറി എനിക്കുള്ളത് തന്നെ. ചിരിച്ച് സന്തോഷവതിയായി യമുന എന്നെത്തന്നെ നോക്കി വീണ്ടും വിളിച്ചു. “ ഇങ്ങട് വാടാ മൈരേ“

എനിക്ക് ചിരിയടക്കാനായില്ല.

പാവത്തിനെ ആരോ മലയാളികൾ പറഞ്ഞ് പറ്റിച്ചിരിക്കുകയാണ്. മണിരത്നത്തിൻ്റെ മൗനരാഗം സിനിമയിലാണെന്ന് തോന്നുന്നു ആദ്യമായി സമാനമായ ഒരു രംഗം കണ്ടതോർമ്മ. ഒരു സർദാർജിയെ രേവതി ആദ്യം പഠിപ്പിച്ച് പറ്റിക്കുന്ന തമിഴ്, ‘ഉക്കാറ് സോമ്പേരി‘ എന്നാണ്.

പറ്റിക്കപ്പെട്ടായാലും അല്ലാതെയും, ഏത് ഭാഷയിലും നമ്മൾ ആദ്യം പഠിക്കുന്നത് തെറികൾ ആണെന്ന്, പിന്നീട് പലപ്പോഴും എനിക്ക് തോന്നിയിട്ടുണ്ട്. യമുനയ്ക്ക് സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നതും അത് തന്നെ.

ഞാനപ്പോൾ ഒരു അത്യാവശ്യ ഫോൺ കോളിൽ ആയിരുന്നു. അതിനിടയ്ക്ക് യമുന ഒന്നുകൂടെ എന്നെ ആ തെറി വിളിച്ച് കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

സത്യത്തിൽ ആ പദം ഇപ്പോൾ ഒരു തെറി അല്ലാതായി മാറിയിരിക്കുന്നു. തമിഴ് ഭാഷയിൽ രോമത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന പദം നമുക്ക് തെറിവാക്കായി മാറിയത് എങ്ങനെയോ എന്തോ? കോളേജ് കാലഘട്ടത്തിൽ ചോമ്പാല ശ്രീകുമാർ എന്ന സഹപാഠി ആ തെറിക്ക് തത്തുല്യമായ മലയാളം പദം കണ്ടെത്തിയത് ഈയവസരത്തിൽ ഓർമ്മ വരുന്നു. ശ്രീകുമാർ വ്യാഖ്യാനിച്ചെടുത്ത, ‘ഗുഹ്യഭാഗത്തെ രോമമേ‘ എന്ന ആ പദത്തിന് ‘മൈരേ‘ എന്ന തെറിയേക്കാൾ ആക്കവും ഊക്കുമുള്ളതായി അന്ന് തോന്നിയിട്ടുണ്ട്; ഇപ്പോഴും തോന്നുന്നുണ്ട്.

ഞാൻ യമുനയുമായി അൽപ്പം നേരം ലോഹ്യം കൂടി. “നിങ്ങൾ അവസാനം പറഞ്ഞത് ഒരു തെറിയാണ്, അത് വിളിച്ചാൽ നിങ്ങളുടെ കസ്റ്റമേർസ് ഒഴിഞ്ഞ് പോയാലോ” എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, “ഹം കോ ക്യാ മാലും“ എന്ന്, മുറുക്കിച്ചുവന്ന പല്ലുകൾ കാട്ടി യമുനയുടെ ഹൃദ്യമായ ചിരി.

ഞാൻ അവരുടെ വിൽപ്പന വസ്തുക്കൾ പരിശോധിച്ച് നിന്നതല്ലാതെ ഒന്നും വാങ്ങിയില്ല. ഇതൊക്കെ അണിയുന്ന സ്ത്രീകളാരും വീട്ടിൽ ഇല്ലെന്ന് പറഞ്ഞ് ഒഴിഞ്ഞപ്പോൾ, “എന്നാൽപ്പിന്നെ ഗേൾഫ്രണ്ടിന് വാങ്ങിക്കൊടുത്തുകൂടെ?“ എന്നായി രസികത്തി.

യമുന സൃഷ്ടിച്ച ചിരിവലയത്തിൽ കുറച്ച് നേരം കൂടെ നിന്ന ശേഷം, “ഞാൻ ഒരാഴ്ച്ച ജയ്സല്മേഡിൽ ഉണ്ട്. നമുക്ക് വീണ്ടും കാണാം. അപ്പോൾ ചിലതൊക്കെ വാങ്ങാം.“ എന്ന് പറഞ്ഞ് തടാകത്തിൻ്റെ ഭാഗത്തേക്ക് നടന്നു.

അങ്ങോട്ട് നടക്കുമ്പോൾ ഒരു കടയിൽ നിന്ന് ഗൈഡ് ഒരു പാക്കറ്റ് ബ്രെഡ് വാങ്ങി. ഉച്ചഭക്ഷണം എൻ്റെ കൂടെ ആകാമെന്ന് എത്ര നിർബന്ധിച്ചിട്ടും കൂട്ടാക്കാത്ത ആ മനുഷ്യൻ, ഇപ്പോൾ ബ്രെഡ് വാങ്ങി വഴിയിൽ നിന്ന് കഴിക്കാൻ പോകുന്നത് എനിക്കത്ര രസിച്ചില്ല.

പക്ഷേ, അയാൾക്ക് തിന്നാൻ വേണ്ടിയല്ല ആ ബ്രെഡ് വാങ്ങിയത്. ഗഡിസർ തടാകത്തിൽ നിറയെ വലിയ മത്സ്യങ്ങൾ പുളയ്ക്കുന്നുണ്ട്. മത്സ്യത്തിന് തീറ്റ കൊടുക്കുന്നത് വലിയ പുണ്യമായി രാജസ്ഥാനികൾ, (ചിലപ്പോൾ മുഴുവൻ വടക്കേ ഇന്ത്യക്കാരും) കാണുന്നു. മത്സ്യം വിഷ്ണു ഭഗവാൻ്റെ പത്ത് അവതാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണല്ലോ? ഞാനിതുവരെ തിന്ന് തീർത്തിട്ടുള്ള എല്ലാ മത്സ്യങ്ങളും വിഷ്ണു ഭഗവാനും എന്നോട് സദയം പൊറുക്കുക.

ഞങ്ങൾ, മത്സ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രമല്ല അവിടെ അലയുന്ന നായ്ക്കൾക്കും ആ ബ്രെഡ് കൊടുത്തു. പോരാത്തതിന് എൻ്റെ ബാഗിലുള്ള ബിസ്ക്കറ്റുകളും കൊടുത്തു. ഈ യാത്രയിൽ ബാഗിൽ ബിസ്ക്കറ്റ് കരുതുന്നത് ഞാനൊരു ശീലമാക്കിയിരുന്നു. നായ്ക്കൾക്ക് ഒന്നോ രണ്ടോ ബിസ്ക്കറ്റ് കൊടുത്താൽ അവറ്റകൾ ഭാഗിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിൽക്കും. അത് എനിക്കൊരു ധൈര്യമാണ്. രാത്രി ബിസ്ക്കറ്റ് കൊടുത്തതിൻ്റെ പേരിൽ രാവിലെ വരെ ഭാഗിക്ക് കാവൽ കിടന്ന ഒരു നായയുണ്ടായിരുന്നു ചിറ്റോർഗഡിൽ.

ജാലോറിൽ, ഇതേ ബിസ്ക്കറ്റ് തീറ്റിക്കൽ പരിപാടി കാരണം നായ്ക്കളും പശുക്കളും വളഞ്ഞതുകൊണ്ട് ബ്രേക്ക്ഫാസ്റ്റ് പരിപാടി റദ്ദ് ചെയ്ത് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകേണ്ടി വന്ന അനുഭവവും ഉണ്ട്. ഭാഗിയുടെ അടുക്കള ഭാഗത്ത് രണ്ട് പശുക്കളും അരഡസൺ നായ്ക്കളും വട്ടമിട്ട് നിൽക്കുകയായിരുന്നു. ഞാൻ എന്ത് പാചകം ചെയ്താലും അവറ്റകൾക്ക് കൂടെ കൊടുക്കാതെ കഴിക്കാനാവില്ല എന്ന അവസ്ഥ. അല്ലെങ്കിൽ അവരെല്ലാം കൂടെ ഭാഗിയുടെ അടുക്കള കടന്നാക്രമിക്കും. നായ്ക്കൾ അത് ചെയ്തില്ലെങ്കിലും പശുക്കൾ അത് ചെയ്യും. എൻ്റെ കൈയിലാണെങ്കിൽ അത്രയ്ക്കുള്ള ഭക്ഷണ സാധനങ്ങൾ ഇല്ലതാനും.

നായ്ക്കൾക്ക് ബിസ്ക്കറ്റ് കൊടുക്കുന്ന ഈ പരിപാടി ഒരിക്കൽ വളരെ വലിയ ഒരു സങ്കടത്തിനും ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കുംഭൽഗഡ് കോട്ടയിൽ വെച്ചായിരുന്നു ആ സംഭവം.

കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ ജൈനക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്ന വഴിയിൽ ഞാൻ നായ്ക്കൾക്ക് ബിസ്ക്കറ്റ് കൊടുത്തുകൊണ്ട് നിൽക്കുമ്പോൾ പിന്നിൽ നിന്ന് ആരോ തോണ്ടി വിളിച്ചു. തിരിഞ്ഞ് നോക്കുമ്പോൾ 10 വയസ്സ് തികയാത്ത ഒരു ബാലൻ. അവൻ്റെ ഒപ്പം 5 വയസ്സ് തികയാത്ത ഒരു പെൺകുഞ്ഞും ഉണ്ട്. രണ്ടാൾക്കും മുഷിഞ്ഞ വേഷവും പാറിപ്പറന്ന തലമുടിയും പൊടിപറ്റി വരണ്ട മുഖവും.

കോട്ടയ്ക്കകത്ത് മരാമത്ത് പണികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ആ പണിക്കാർ പലരും ടെൻ്റ് അടിച്ച് നാടോടികളെപ്പോലെ കോട്ടയ്ക്കകത്ത് തങ്ങുന്നുണ്ട്. അക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള കുട്ടികളാണത്.

“സർ ബിസ്ക്കറ്റ് “ അവൻ എൻ്റെ നേർക്ക് കൈ നീട്ടി.

എൻ്റെയുള്ള് പൊള്ളിയുരുകി.

ഹോ… എന്തൊരു അവസ്ഥയാണ് ഈ കുട്ടികളുടേത്. തെരുവ് നായ്ക്കൾക്ക് കൊടുക്കുന്ന ബിസ്ക്കറ്റിന് വേണ്ടി കൈ നീട്ടേണ്ടി വന്നിരിക്കുന്നു.

സമനില കൈവരിക്കാൻ ഞാനൽപ്പസമയം എടുത്തു.

“ഈ ബിസ്ക്കറ്റ് തീർന്ന് പോയി. വേറെ വാങ്ങിത്തരാം, എൻ്റെ കൂടെ കോട്ടയുടെ കവാടം വരെ വന്നാൽ.“ എന്ന് പറഞ്ഞതും അവൻ്റെ മുഖം വിടർന്നു. അമ്മയോട് പറഞ്ഞിട്ട് വരാമെന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ ആ ടെൻ്റുകളിലൊന്നിലേക്ക് ഓടിപ്പോയി, നിമിഷനേരം കൊണ്ട് തിരികെ വന്നു. മടങ്ങി വന്നപ്പോൾ ഒക്കത്ത് ഒന്നര വയസ്സുള്ള മൂന്നാമതൊരു കുഞ്ഞും ഉണ്ട്. ഞാൻ അവരുമായി 100 മീറ്റർ അപ്പുറത്തുള്ള കോട്ടയുടെ കവാടത്തിലേക്ക് നടന്നു. അവിടെ നിറയെ കടകളും ഒന്നുരണ്ട് റസ്റ്റോറൻ്റുകളും ഉണ്ട്. “ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നോ എൻ്റെ കൂടെ“ എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ അവന് അതിൽ താൽപ്പര്യമില്ല. ബിസ്ക്കറ്റ് കിട്ടിയാൽ മതി.

കൈനിറയെ ബിസ്ക്കറ്റ് – ലെയ്സ് പാക്കറ്റുകളുമായി സന്തോഷത്തോടെ മടങ്ങുന്ന കുട്ടികളുടെ ഒരു വിദൂര പിൻവശ ദൃശ്യം ഞാൻ പകർത്തി. അടുത്ത് നിന്ന് അവരുടെ ചിത്രം എടുക്കാൻ ആരോടും ഞാൻ അനുവാദം വാങ്ങിയിട്ടില്ലായിരുന്നു.

(കോട്ടയ്ക്കകത്ത് അവർ നടന്ന് പോയ ആ തെരുവും, പൊട്ട് പോലെ അവരുടെ രൂപവും ഞാൻ അയച്ച് തരാം വിനീത്. ഭാവനയിൽ, അത് അവരുടെ ക്ലോസപ്പാക്കി വരച്ച് ഒരു ചിത്രമാക്കാൻ പറ്റുമെങ്കിൽ എനിക്ക് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ട ഒന്നായി മാറും. ഈ യാത്രയിൽ എൻ്റെ ചില ചിത്രങ്ങൾ, വിനീത് പെയിൻ്റിങ്ങ് ആക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട് എന്ന് അറിയാത്തവർക്ക് വേണ്ടിയാണ് ഈ പാരഗ്രാഫ്.)

പറഞ്ഞ് പറഞ്ഞ് കാട് കയറുന്നത് എൻ്റെയൊരു ശീലമാണ് ക്ഷമിക്കുക. നമുക്ക് യമുനയിലേക്ക് തിരികെ വരാം.

വൈകീട്ട് ജയ്സല്മേഡ് കോട്ടയിൽ ചെന്നപ്പോൾ രണ്ടാമത്തെ കവാടത്തിന് മുന്നിലായി നിരന്നിരിക്കുന്ന കച്ചവടക്കാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ യമുന ഇരിപ്പുണ്ട്. അവിടെ ചില വഴിയോര കച്ചവടക്കാർ അങ്ങനെയാണ്. സഞ്ചാരികളുടെ ബാഹുല്യം നോക്കി, കട മാറ്റി സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.

“ഇങ്ങട് വാടാ മൈരേ“…. എന്നെ കണ്ടയുടനെ യമുന വീണ്ടും നീട്ടി വിളിച്ചു. പലവട്ടം കേട്ട വിളിയാണെങ്കിലും, എനിക്കപ്പോഴും ചിരി അടക്കാനായില്ല.

ഞങ്ങൾ കുറേനേരം വീണ്ടും സംസാരിച്ച് നിന്നു. ഞാൻ അവരിൽ നിന്ന് ചില ആഭരണങ്ങൾ വാങ്ങി. ഒരുമിച്ച് ഫോട്ടോ എടുത്തു. “നിന്റെ ഗേൾഫ്രണ്ടിന് കൊടുക്കൂ” എന്ന് പറഞ്ഞ് ഒരു വള സൗജന്യമായും തന്നു യമുന.

ജയ്സല്മേഡ് കോട്ടയിൽ ഇതെൻ്റെ ആദ്യ സന്ദർശനമൊന്നും അല്ല. ഇനിയും പലവട്ടം പോയെന്നിരിക്കും. ഒരു കാര്യം ഉറപ്പാണ്. സോണാർ കില, ഗോൾഡൻ ഫോർട്ട് എന്നൊക്കെയും അറിയപ്പെടുന്ന ജയ്സൽമേഡ് കോട്ടയെപ്പറ്റി ഇനിയെന്ന് കേൾക്കുമ്പോളും ഓർക്കുമ്പോളും ആലോചിക്കുമ്പോളും, “ഇങ്ങട് വാടാ മൈരേ “ എന്ന യമുനയുടെ വിളി എൻ്റെ ചെവികളിൽ മുഴങ്ങിയിരിക്കും.

(തുടർന്ന് വായിക്കാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക…)

#greatindianexpedition
#gie_by_niraksharan
#gie_rajasthan
#motorhomelife
#boleroxlmotorhome
#fortsofrajasthan
#fortsofindia

* യാത്ര 50 ദിവസം നീണ്ടു. 43 ദിവസത്തെ, എൻ്റെ ഗോവൻ യാത്രയുടെ റെക്കോർഡ് ഭേദിച്ചിരിക്കുന്നു.

* 10956 കിലോമീറ്റർ സ്വയം ഡ്രൈവ് ചെയ്തു. ഒരു കിലോമീറ്റർ പോലും ഭാഗിയുടെ വളയം ആരും പിടിച്ചിട്ടില്ല. അതും റെക്കോർഡ് ആണ്.

* കേരളം, തമിഴ്നാട്, കർണ്ണാടക, മഹാരാഷ്ട്ര, ഗുജറാത്ത്, രാജസ്ഥാൻ എന്നിങ്ങനെ 6 സംസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. അത്തരമൊരു ഡ്രൈവിങ്ങ് എനിക്കാദ്യം.

* യാത്ര ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നെങ്കിലും അതാത് സ്ഥലത്തുനിന്ന് ഗൈഡ് അടക്കം പലരും അൽപ്പം മണിക്കൂറുകൾ ഒപ്പം സഞ്ചരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

* ഉദയ്പൂർ, സജ്ജൻഗഡ്, കുംഭൽഗഡ്, ദേസുരി, ഖണേറാവു, സർദാർഗഡ്, ദിയോഗഡ്, ഗോഗുണ്ട, ചിറ്റോർഗഡ്, ബസ്സി, അചൽഗഡ്, മേഹ്റങ്കഡ്, മൻഡോർ, കോർണ, സിവന, ഭദ്രാജുൻ, ജാലോർ, ബാഡ്മർ, ഖാബ, പൊക്രാൻ, ജയ്സാല്മേഡ്….. എന്നിങ്ങനെ ചെറുതും വലുതുമായ 21 കോട്ടകൾ സന്ദർശിച്ചു.

* 5000ൽപ്പരം ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ചിറ്റോർഗഡ് കോട്ടയിൽ അവർക്കൊപ്പം 2 ദിവസം താമസിച്ചു.

* ഭദ്രാജൻ കൊട്ടാര-കോട്ടയിൽ രാജാവിൻ്റെ അതിഥിയായി 3 ദിവസം താമസിച്ചു. നമ്മുടെ ജയിൽ ഐ.ജി.യായി വിരമിച്ച ശ്രീ. ഋഷിരാജ് സിങ്ങിൻ്റെ സഹോദരിയാണ് അവിടത്തെ രാജ്ഞിയെന്ന് ആശ്ചര്യത്തോടെ മനസ്സിലാക്കി. അവരെ കണ്ട് സംസാരിച്ചു, രാജകീയമായ ആതിഥേയത്വം അനുഭവിച്ചു.

* 5 രാജസ്ഥാൻ വിവാഹങ്ങളിൽ രാജസ്ഥാനികളെപ്പോലെ, ഭദ്രാജുൻ രാജ്ഞി തന്ന തലപ്പാവ് കെട്ടി പങ്കുകൊണ്ടു.

* വിവാഹ സൽക്കാരത്തിനുള്ള വിഭവങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്ന അടുക്കളയിൽ പാചകക്കാർക്കൊപ്പം ധാരാളം സമയം ചിലവഴിച്ചു.

* രുഡാലികളെ കണ്ടു, അവരുടെ യാന്ത്രികമായ കരച്ചിൽ കേട്ടു.

* ജൗഹർ നടന്നിട്ടുള്ള 4 കോട്ടകൾ സന്ദർശിച്ചു.

* ഓഷോ അനുയായികളുടെ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.

* കോട്ടകൾക്ക് പുറമേ ധാരാളം കൊട്ടാരങ്ങളും ഹവേലികളും മ്യൂസിയങ്ങളും സ്മൃതിമണ്ഡപങ്ങളും തടാകങ്ങളും ആരാധനാലയങ്ങളും സന്ദർശിച്ചു.

* ഹോട്ടലുകളായി പരിവർത്തനം ചെയ്തിരിക്കുന്ന ചില കോട്ടകളിൽ കയറാനായില്ല. ചിലതിൽ കയറാൻ പറ്റുകയും ചെയ്തു.

* സന്ദർശിച്ച ദേവാലയങ്ങളിൽ കൂടുതലും ജൈനക്ഷേത്രങ്ങളായിരുന്നു.

* നിരവധി രാജസ്ഥാൻ നൃത്ത സംഗീത പരിപാടികൾ കണ്ടു.

* ഇമാമുദ്ദീനെപ്പോലുള്ള Imamddin Folkmusician Rajasthan വ്യത്യസ്തരായ സംഗീതജ്ഞരുമായി ചങ്ങാത്തമുണ്ടാക്കി.

* ജോഥ്പൂരിൽ വെച്ച്, ദേശീയ നാടകോത്സവത്തിലെ 5 ൽ 4 നാടകങ്ങൾ കണ്ടു.

* 4 ദിവസം നീളുന്ന മരുമഹോത്സവത്തിൽ പൊക്രാൻ മുതൽ ആദ്യാവസാനം പങ്കാളിയായി.

* ഒട്ടകത്തിൻ്റെ പുറത്തിരുന്നുള്ള പോളോ മത്സരം കണ്ടു. BSF ൻ്റെ ഒട്ടക ബാൻഡ് കണ്ടു. BSF ഒട്ടക ട്രൂപ്പിന്റെ അഭ്യാസ പ്രകടനങ്ങൾ കണ്ടു.

* മീശമത്സരം കണ്ടു. മീറ്റർ കണക്കിന് നീളമുള്ള മീശക്കാരെ കണ്ടു.

* വിദേശികളുടേയും സ്വദേശികളുടേയും തലപ്പാവ് കെട്ട് മത്സരം കണ്ടു. അവരുടെ വടംവലി മത്സരം കണ്ടു.

* നാടൻ കുതിരയോട്ട മത്സരം കണ്ടു, കുതിരക്കച്ചവടം കണ്ടു.

* നെയ്ത്തുകാരെ കണ്ടു. രാജസ്ഥാനി ചെരുപ്പുണ്ടാക്കുന്നവരെ കണ്ടു. വഴിയോര കച്ചവടക്കാരുമായി ചങ്ങാത്തമുണ്ടാക്കി. അതിലൊരാൾ എനിക്ക് ലഡ്ഡു വാങ്ങിത്തന്ന് യാത്രയാക്കുന്ന അവസ്ഥ വരെ ഉണ്ടായി.

* സിയാലോ ബസ്തി എന്ന ജയ്സല്മേഡ് മരുഭൂമിയിലെ, റോഡ് പോലും ഇല്ലാത്ത ഗ്രാമത്തിൽ ചെന്ന് മരുമഹോത്സവ് സംഘാടകർ സൗകര്യപ്പെടുത്തിത്തന്ന നാടൻ വിഭവങ്ങളോട് കൂടിയ ഉച്ചഭക്ഷണം കഴിച്ചു. ഗ്രാമവാസികളുമായി ഇടപഴകി. അവരുടെ ജീവിതം എത്ര അസൗകര്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് കണ്ടറിഞ്ഞു.

* ഗ്രാമങ്ങളിൽ, ഗോതമ്പും ജീരകവും കടുകും വിളയുന്ന പാടങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു.

* പലയിടങ്ങളിലും ഗ്രാമവാസികൾക്കും ചെറിയ റസ്റ്റോറൻ്റുകാർക്കും ഒപ്പം തീ കാഞ്ഞ് തണുപ്പാസ്വദിച്ച് രാത്രികൾ ആസ്വദിച്ചു.

* ഭദ്രാജുൻ രാജ്ഞി തന്ന തലപ്പാവ് അടക്കം ഒട്ടനവധി സൊവനീറുകളുമായാണ് മടങ്ങിയത്. കർത്തൽ എന്ന സംഗീതോപകരണമാണ് അതിൽ പ്രധാനം.

* പലതരം രാജസ്ഥാനി തലക്കെട്ടുകളിൽ ചിലതെങ്കിലും മനസ്സിലാക്കി. തലക്കെട്ടുകൾ വെച്ച് ജാതി മനസ്സിലാക്കും എന്ന വേദനിപ്പിക്കുന്ന സത്യവും മനസ്സിലാക്കി.

* സേലത്ത് നിന്ന് ചെന്ന് ഉയദ്പൂരിലെ ജീരകത്തോട്ടത്തിൽ വർഷങ്ങളായി പണിയെടുക്കുന്ന തമിഴ് കുടുംബത്തേയും തേനിയിൽ നിന്ന് ചെന്ന് ജയ്സല്മേഡിൽ തട്ട് ദോശയുണ്ടാക്കി 40 വർഷമായി ജീവിക്കുന്ന തമിഴ് കുടുംബത്തേയും പരിചയപ്പെട്ടു.

* ഒരിടത്തും മോശം അനുഭവം ഉണ്ടായില്ല. പൊലീസുകാരുമായി ഇടപെട്ടപ്പോളെല്ലാം മാന്യമായ അനുഭവമാണ് ഉണ്ടായത്. ഒരു നോ പാർക്കിങ്ങിൽ പെനാൽറ്റി അടക്കേണ്ടി വന്നത് എൻ്റെ പിഴവ് കാരണമായിരുന്നെങ്കിലും, കേരളത്തിൽ നിന്ന് വാഹനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, വാഹനത്തിൽ അന്തിയുറങ്ങി വരുന്ന ഒരാളാണെന്ന് പറഞ്ഞാൽ പെനാൽറ്റി ഒഴിവാക്കി തരുമായിരുന്നല്ലോ എന്നാണ് പൊലീസ് പറഞ്ഞത്.

* കേരളത്തിൽ നിന്നെത്തിയ, എന്നെ മുന്നേ അറിയുന്നതും അറിയാത്തതുമായ ധാരാളം സഞ്ചാരികളെ പരിചയപ്പെട്ടു.

* ജയ്സല്മേഡിൽ സൗജന്യ ഗൈഡായി സേവനം ചെയ്യുന്ന സഞ്ജയ് ജയ്സാല്മീറിൻ്റെ Sanjay Jaisalmer ആതിഥ്യവും സഹായങ്ങളും എടുത്ത് പറയാതെ വയ്യ. അയാൾ ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ പല കാഴ്ച്ചകളും വ്യക്തികളും എനിക്ക് അന്യമായിപ്പോകുമായിരുന്നു.

* RTDC ജനറൽ മാനേജർ സുനിൽ മാഥുർ, ഉദയ്പൂർ, ചിറ്റോർഗഡ്, മൗണ്ട് അബു, ജോഥ്പൂർ, ജയ്സല്മേഡ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ RTDC ഹോട്ടലുകളിൽ ശുചിമുറി ഉപയോഗിക്കാനുള്ള സൗകര്യം ചെയ്ത് തന്നു. അദ്ദേഹമടക്കം ഈ യാത്രയിൽ സഹായങ്ങളുമായി വന്ന അരുൺ സ്വാമി, പ്രസാദ് ചാക്കോ, സത്താറ എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് കോളേജ് പ്രിൻസിപ്പാളും സഹപ്രവർത്തരും എന്നിവരെയൊക്കെ പരിചയപ്പെടുത്തിയ മൈസൂർ റാണിക്കും Rani B Menon മേൽപ്പറഞ്ഞ എല്ലാവർക്കും ഹൃദയത്തിൻ്റെ അടിത്തട്ടിൽ നിന്നുള്ള നന്ദി. സുഹൃത്തുക്കളായ ആഷ രേവമ്മയും Asha Revamma രാകേഷും മധുവും Madhu Sivaraman കുടുംബവുമൊക്കെ ആതിഥേയരായവരുടെ കൂട്ടത്തിലുണ്ട്. അവർക്കും അകമഴിഞ്ഞ നന്ദി.

* നാച്ച്ന ഹവേലി എന്ന നക്ഷത്ര ഹോട്ടലിൽ ശുചിമുറി സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കിത്തന്നതിനും മറ്റൊരു രാജകുടുംബാംഗമായ വിക്രം സിങ്ങിനെ പരിചയപ്പെടാൻ അവസരമുണ്ടാക്കി തന്നതിന് സുഹൃത്ത് ഡേവിഡ് രാജുവിന് David Raju നന്ദി.

* ഇന്ത്യയിൽ 6 പ്രാവശ്യവും കേരളത്തിൽ 2 പ്രാവശ്യവും വന്നിട്ടും ഇതുവരെ ഇംഗ്ലണ്ട് കാണാത്ത, മഗളി – പീറി ഫ്രഞ്ച് ദമ്പതിമാരെ പരിചയപ്പെട്ടു. ഫ്രാൻസിൽ ഇനി ചെല്ലുന്ന സമയത്ത് അവരുടെ ഗ്രാമത്തിലുള്ള വീട്ടിൽ എനിക്ക് താമസസൗകര്യം വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

* ആരോഗ്യപരമായ ഒരു പ്രശ്നം പോലും ഇല്ലാതെ തിരികെയെത്തി. 50 ദിവസത്തെ യാത്ര കഴിഞ്ഞ് തൃക്കാക്കര ഫ്ലാറ്റിൽ വന്ന് കയറി ഒരു കുളി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അടുത്ത ദീർഘയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെടാൻ ഞാൻ തയ്യാറായിരുന്നു.

* ഭാഗി എന്ന എൻ്റെ ഭാഗീരഥിയുടെ കാര്യത്തിലും അപകടങ്ങളോ ഒരു പഞ്ചർ പോലുമോ ഉണ്ടായില്ല. ഒരു Near miss പോലും ഉണ്ടായില്ല.

ഇപ്പറഞ്ഞത് അത്രയും ഓർമ്മയിൽ നിന്ന് പകർത്തിയതാണ്. ചിലത് വിട്ടുപോയിട്ടുണ്ടാകാം. ഇതിനേക്കാൾ വിശദമായി അന്നന്ന് പാതിരാത്രിക്ക് മുൻപും വൈകിപ്പോയാൽ നേരം വെളുക്കുന്നതിന് മുൻപും ഫേസ്ബുക്കിൽ അക്ഷരങ്ങളായും വീഡിയോകളായും വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവെച്ചിരുന്നു. അതിനേക്കാൾ വിശദമായി എൻ്റെ ഡയറിയിൽ ഈ യാത്രയുടെ വിവരങ്ങൾ ഉണ്ട്.

ഇത് പുസ്തകമാക്കണമെന്ന് ചിലരെങ്കിലും ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. പുസ്തകം എന്നെങ്കിലും ആക്കിയേക്കാം. പക്ഷേ രാജസ്ഥാൻ മുഴുവനായി കണ്ട് തീർക്കാതെ അങ്ങനൊന്ന് ഉണ്ടാകില്ല. നിലവിൽ ഉദയ്പൂർ, ചിറ്റോർഗഡ്, കുംഭൽഗഡ്, മൗണ്ട് അബു, ജോഥ്പൂർ, ജാലോർ, ജയ്സല്മേഡ്, പൊക്രാൻ, ബാഡ്മർ, റണക്പൂർ, എന്നിങ്ങനെ ചുരുക്കം സ്ഥലങ്ങൾ മാത്രമേ കണ്ടിട്ടുള്ളൂ. 133 കോട്ടകളിൽ 21 കോട്ടകളേ കണ്ടിട്ടുള്ളൂ. ബാക്കിയുള്ള സ്ഥലങ്ങളും കോട്ടകളും കണ്ട് തീർത്ത ശേഷം ഒരു പുസ്തകം തയ്യാറാക്കുന്ന സമയത്ത്, ഈ കുറിപ്പുകൾ എൻ്റെ ജോലി എളുപ്പമാക്കും എന്നതുകൊണ്ട് കൂടെയാണ് നിത്യേന മുടക്കമില്ലാതെ എഴുതിയിടാൻ തുനിഞ്ഞത്.

പുസ്തകം ആർക്ക് വേണം, പ്രത്യേകിച്ച് ചരിത്രം കൂടുതൽ സംസാരിക്കുന്ന പുസ്തകങ്ങൾ. എന്നിരുന്നാലും ഞാൻ പോയ സ്ഥലങ്ങളും കണ്ട കോട്ടകളും മനുഷ്യരുമൊക്കെ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തി പുസ്തകമാക്കിയാൽ, എനിക്ക് തന്നെ പിന്നീട് വായിച്ച് ആസ്വദിക്കാൻ സഹായകമാകുമെന്ന് കരുതുന്നു. അക്കൂട്ടത്തിൽ നൂറോ നൂറ്റൻപതോ കോപ്പികൾ, താൽപ്പര്യമുള്ളവരുടെ കണക്കെടുത്ത് അവർക്ക് മാത്രമായി തയ്യാറാക്കുന്നതാണ്.

എന്നാണിതൊക്കെ സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് പറയാനാവില്ല. അതിനിടയ്ക്ക് എത്രയോ യാത്രകൾ ഇതുപോലെ വന്നും പോയും ചെയ്താലാണ് 800 കോട്ടകൾ കണ്ട് തീർക്കുക?! സെപ്റ്റംബറിൽ, അല്ലെങ്കിൽ രാജസ്ഥാനിൽ ചൂട് കുറയുന്ന അന്ന് മുതൽക്ക് ഈ യാത്രയുടെ രണ്ടാം ഘട്ടം ആരംഭിക്കും. അഞ്ച് മാസം കിട്ടിയാൽ ഇതിൽക്കൂടുതൽ സ്ഥലങ്ങളും കോട്ടകളും തീർക്കാൻ പറ്റുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.

അതിനിടയ്ക്ക് നാഗാലാൻ്റ്, കർണ്ണാടക, ആന്ധ്ര, ആൻഡമാൻ എന്നീ യാത്രകൾ പദ്ധതിയിലുണ്ട്. ചിലതിൽ ഭാഗിയെ കൂട്ടിയും വേറെ ചിലതിൽ സുഹൃത്തുക്കൾക്കൊപ്പവും.

വാൽക്കഷണം:- മടങ്ങി തൃക്കാക്കര ഫ്ലാറ്റിൽ വന്നപ്പോൾ, അടുക്കളയിലെ വാട്ടർ ഫിൽട്ടർ ജലസമ്മർദ്ദം കാരണം പൊട്ടി, വീട് മുഴുവൻ വെള്ളം പൊങ്ങി, തറയിലെ വുഡൻ ടൈലുകൾ നാശമായി നിൽക്കുന്നു. ചുമരുകൾ ഈർപ്പം വലിച്ച് വൃത്തികേടായി. 2018ലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന് പിടികൊടുക്കാത്ത ഒരുവന് ബാംഗ്ലൂരിലെ ഒരു ചിന്ന വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കാർ പൂർണ്ണമായും മുങ്ങി നഷ്ടപ്പെടുന്നത് കണ്ട് നിൽക്കേണ്ടി വന്നു. ഇപ്പോൾ ദാ ഫ്ലാറ്റ് ഇങ്ങനേയും. ഇതെല്ലാം യാത്രയുടെ ഭാഗമാണ്; ജീവിതമെന്ന യാത്രയുടെ വൈവിദ്ധ്യം നിറഞ്ഞ രംഗങ്ങളാണ്.

(തുടർന്ന് വായിക്കാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക…)

കർത്തൽ എന്ന സംഗീതോപകരണം വാങ്ങാൻ രാവിലെ (25 ഫെബ്രുവരി) ജയ്സൽമേഡ് കോട്ടയിലേക്ക് നടന്നു. സമയം എട്ട് മണി ആയിട്ടില്ല. കടകൾ തുറന്ന് വരുന്നതേയുള്ളൂ. ഒന്നാം ഗേറ്റിനകത്ത് ആദ്യത്തെ ബെഞ്ചിൽ കുറേ നേരം ഇരുന്നു. അവിടെയാണ് മഹേഷിന്റെ കട.

ജനത്തിരക്കില്ലാത്ത കോട്ടയുടെ പടങ്ങൾ എടുത്തു. ഈ യാത്രയുടെ കാര്യത്തിലും ഒരു തീരുമാനം എടുത്തു.

ചൂട് കൂടിക്കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ആളില്ലാത്ത കോട്ടകളിൽ കറങ്ങി നടക്കുമ്പോൾ എന്തെങ്കിലും അത്യാഹിതം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. ആയതിനാൽ കേരളത്തിലേക്ക് മടങ്ങുക തന്നെ. വറചട്ടിയിൽ നിന്ന് എരിതീയിലേക്കാണ് വരുന്നത് എന്നറിയാം. പക്ഷേ നിവൃത്തിയില്ലല്ലോ.

വീണ്ടും സെപ്റ്റംബറിൽ രാജസ്ഥാനിൽ എത്തി GIE തുടരുന്നതാണ്. അതിനിടയ്ക്ക് ഭാഗിയെ കൂട്ടിയും കൂട്ടാതെയും മറ്റ് യാത്രകൾ ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. അത് വഴിയെ പറയാം.

മഹേഷ് വന്ന് കട തുറന്ന് കർത്തൽ എടുത്ത് തന്നു. പോരാത്തതിന്, ഓടിപ്പോയി ജയ്സൽമേഡിലെ ധൻരാജ് ഭാട്ടിയ എന്ന ബേക്കറിയിലെ പ്രശസ്തമായ ലഡു, ഒരു ബോക്സ് വാങ്ങിത്തന്നു. ഞാൻ അതിശയിച്ചു. പല ദിവസങ്ങളിൽ ആ കടയ്ക്ക് മുന്നിൽ ഇരുന്നിട്ടുണ്ട്. മഹേഷുമായി പല കാര്യങ്ങളും സംസാരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മരുമഹോത്സവത്തിൻ്റെ പ്രോഗ്രാം ഷീറ്റ് അയച്ച് തന്നത് മഹേഷാണ്. ഒരു ഗൈഡ് ആകാൻ വേണ്ടി ഇംഗ്ലീഷ് പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു ഈ ചെറുപ്പക്കാരൻ. എത്രയോ സഞ്ചാരികൾ വന്ന് പോകുന്ന സ്ഥലമാണ്. ലഡു വാങ്ങിത്തരാനും വേണ്ടിയുള്ള അടുപ്പവും സ്നേഹവും അയാൾക്കെന്നോട് തോന്നിയല്ലോ. എന്റെ കണ്ണ് നിറഞ്ഞത്, മടങ്ങുകയാണല്ലോ എന്ന ചിന്തകൊണ്ട് കൂടെ ആകാം.

അപ്പോഴേക്കും സഞ്ജയ് വിളിച്ചു. അയാൾ വിവിധ തരം കല്ലുകൾ എനിക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഞാൻ പോകുന്നതിൽ അയാൾക്ക് സങ്കടം. നാല് തവണയെങ്കിലും അയാളെനിക്ക് വീട്ടിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണം കൊണ്ടുവന്ന് തന്നിട്ടുണ്ട്. ഒരു ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് വീട്ടിൽ കൊണ്ടുപോയി ഭക്ഷണം വിളമ്പുകയും ചെയ്തു. തീർച്ചയായും എനിക്കുമുണ്ട് സങ്കടം. പക്ഷേ, ‘സഫറോം കാ സിന്തഗി’ ആണ്. ഒരിടത്തും അധികം തങ്ങാൻ പാടില്ല. സങ്കടം അധികരിക്കും.

അപ്പോഴേക്കും അടുത്ത മെസ്സേജ് വന്നു. മലപ്പുറത്ത് നിന്ന് ഷബീബ്  ആണ്. ഫേസ്ബുക്കിൽ എന്നെ ഫോളോ ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹം. ‘ജയ്സൽമേഡിൽ ഉണ്ട്, കാണാൻ പറ്റുമോ’ എന്നാണ് ചോദ്യം. റയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ പരിസരത്ത് ചെന്ന് ഷഹീബിനേയും സുഹൃത്ത് അനീസിനേയും കണ്ടു. ഇതുവരെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും യാത്രാസംബന്ധിയായും അല്ലാതെയും ഒരുപാട് സംസാരിച്ചിട്ടുള്ള മാലതിയുടെ  സുഹൃത്തുക്കളാണ് ഇവർ രണ്ടുപേരും. മാലതിയെ വീഡിയോ കോൾ ചെയ്ത് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും സംസാരിച്ചു. സഞ്ചാരികൾ എത്ര പെട്ടെന്നാണ് ബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്!

ജയ്സൽമേഡിൽ നിന്ന് എട്ടര മണിക്കൂർ ഡ്രൈവ് ചെയ്ത് ഉദയ്പൂരിൽ എത്തിയപ്പോൾ വൈകീട്ട് 6 മണി. സുനിൽ സാറിനെ കണ്ട് ഇതുവരെ RTDC ജനറൽ മാനേജർ എന്ന നിലയിലും അല്ലാതെയും ചെയ്ത് തന്ന എല്ലാ സഹായങ്ങൾക്കും നന്ദി പറഞ്ഞു. ഈ മാസം 29ന് അദ്ദേഹം വിരമിക്കുകയാണ്. സെപ്റ്റംബറിൽ വരുമ്പോൾ, എനിക്ക് ഔദ്യോഗിക സഹായങ്ങൾ ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞെന്ന് വരില്ല. അദ്ദേഹത്തിന് നല്ലൊരു വിശ്രമ ജീവിതം ആശംസിച്ചു.

ഇന്ന് (26 ഫെബ്രുവരി) വെളിച്ചം വീഴുന്നതേയുള്ളൂ. അരമണിക്കൂറിനുള്ളിൽ പുറപ്പെടാൻ പറ്റുമെന്ന് കരുതുന്നു. അഹമ്മദാബാദ്, സത്താറ, ഹൂബ്ലി, ബാംഗ്ലൂർ വഴി കൊച്ചിയിലെത്താൻ ഇനിയും 4 ദിവസം എടുക്കും. അതിനിടയിൽ സാധാരണ പോസ്റ്റുകളുമായി ഈ വഴി ഞാൻ വന്നേക്കാം.

ഈ യാത്രയുടെ വിവരണങ്ങൾ തൽക്കാലം ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നു. ഷോളുകളെപറ്റി സമീറിൽ നിന്ന് പഠിച്ചത് മാത്രമാണ് എഴുതാൻ ബാക്കിയുള്ളത്. അത് കൊച്ചിയിൽ എത്തിയ ശേഷം എഴുതാം.

ഇതുവരെ ഈ യാത്രയിൽ, വായന, കമന്റ്, ലൈക്ക്, ഷെയർ, എന്നിങ്ങനെ ഭാഗിക്കും എനിക്കും ഒപ്പം നിന്ന എല്ലാവർക്കും ഒരുപാട് നന്ദി, സ്നേഹം. ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കല്ല എന്ന തോന്നൽ നിരന്തരം ഉണ്ടാക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നത് നിങ്ങൾ ഒരോരുത്തരുമാണ്. അതൊരു ചെറിയ കാര്യമല്ല എനിക്ക്.

വാൽക്കഷണം:- കൈ കാണിച്ചിട്ടും ഭാഗിയിൽ ലിഫ്റ്റ് തരാൻ പറ്റാതെ പോയ നൂറുകണക്കിന് രാജസ്ഥാനികൾ എന്നോട് ക്ഷമിക്കുക. നിങ്ങൾക്ക് നേരേ ചൊവ്വേ കയറി ഇരിക്കാൻ പറ്റുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു വാഹന സൗകര്യം അല്ലായിരുന്നു ഇത്. എന്റെ കിടപ്പിടം കൂടെ ആയതുകൊണ്ട് എനിക്ക് നിങ്ങളെ അവഗണിക്കേണ്ടി വന്നതാണ്. സദയം ക്ഷമിക്കുക.

(തുടർന്ന് വായിക്കാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക…)

#greatindianexpedition
#gie_by_niraksharan
#gie_rajasthan
#fortsofindia
#fortsofrajasthan
#motorhomelife
#boleroxlmotorhome

രാവിലെ ജയ്സൽമേഡിൽ നിന്ന് 6 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തുള്ള ബഡാ ബാഗിലേക്ക് തിരിച്ചു. പക്ഷേ വഴി തെറ്റി ചെന്ന് കയറിയത് ജയ്സൽമേഡിൻ്റെ മാലിന്യം കൂട്ടിയിടുന്ന സ്ഥലത്തേക്കാണ്. ഏത് നഗരത്തിൽ ചെന്നാലും അവിടത്തെ ‘ബ്രഹ്മപുരം’ കൂടി കണ്ടില്ലെങ്കിൽ എനിക്കൊരു സമാധാനവുമില്ല.

ജയ്സൽമേഡ് രാജാക്കന്മാരുടെ അന്ത്യക്രിയകൾ നടത്തിപ്പോരുന്നത് ബഡാ ബാഗിലാണ്. 18, 19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ആ രാജാക്കന്മാർക്കായി നിർമ്മിച്ച സ്മൃതി മണ്ഡപങ്ങൾ കൊണ്ട് സമ്പന്നമാണ് ബഡാ ബാഗ്.

2001 ലെ ഭൂകമ്പത്തിൽ അതിൽ 5 എണ്ണം ഇടിഞ്ഞ് വീണു. രാജകുടുംബം അത് പുതുക്കി പണിത് തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.

അപൂർണ്ണമായി കാണുന്ന സ്മൃതി മണ്ഡപം നിലവിലെ രാജാവിന്റെ പിതാവിന്റേതാണ്. അത് അപുർണ്ണമായി നിലനിന്നെന്നും വരാം. കൊച്ചുമക്കളാണ് അപ്പൂപ്പന്റെ സ്മൃതി മണ്ഡപം ഉണ്ടാക്കുക. നിലവിലെ രാജാവ് അവിവാഹിതനാണ്.

ഒരുപാട് റാണിമാർ സതി അനുഷ്ഠിച്ച സ്ഥലം കൂടെയാണ് ബഡാ ബാഗ്. മണ്ഡപങ്ങളിൽ രാജാവിന്റെ പ്രതീകമായി ഒരു പുരുഷന്റെ കൊത്തുപണിയുണ്ട്. റാണിമാരുടെ എണ്ണം അതിനൊപ്പമുള്ള സ്ത്രീരൂപങ്ങളിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.

ജയ്ത് സിങ്ങ് രണ്ടാമൻ ഇവിടെ ഒരു ജലസംഭരണി ഉണ്ടാക്കുന്നതിൻ്റെ ഭാഗമായി ഒരു ഡാം നിർമ്മിച്ചത് വഴി ഈ ഭാഗത്ത് മരുഭൂമിയിൽ പച്ചപ്പ് വന്നു. അങ്ങനെയാണ് ഇതൊരു ഉദ്യാനമായി(ബാഗ്) മാറിയത്.

ഉച്ചയ്ക്ക് 1 മണിയോടെ, മരുമഹോത്സവത്തിൻ്റെ ഭാഗമായി ലണേല ഗ്രാമത്തിലെ അംബേദ്കർ മൈതാനത്ത് കുതിരയോട്ടം ഉണ്ട്. കൂട്ടത്തിൽ കുതിരക്കച്ചവടവും കുതിരച്ചമയ വിൽപ്പനയും നടക്കുന്നുണ്ട് അവിടെ. 3 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് സ്റ്റാർട്ടിങ്ങ് പോയന്റ്. കുതിരകൾക്കൊപ്പം ജീപ്പിൽ ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ പൊടി പറത്തി ഓടിച്ച് വരുന്നു.

ഒരൊറ്റ റൗണ്ട് മത്സരം മാത്രമേ കണ്ട് നിന്നുള്ളൂ. കടിഞ്ഞാൺ വലിച്ച് മുറുക്കിയത് കൊണ്ടാവാം, ജയിച്ച് വന്ന കുതിരയുടെ വായിൽ നിന്ന് ചോരയിറ്റുന്നു. പെട്ടെന്ന് അവിടം വിട്ടു.

വൈകിട്ട് ആറിന് ശേഷം 50 കിലോമീറ്റർ അപ്പുറത്ത് മരുഭൂമിയിൽ കലാശക്കൊട്ടാണ്. രാജസ്ഥാൻ പാട്ട് നൃത്ത പരിപാടികൾക്ക് പുറമേ ഹർഷ്ദീപ് കൗറിന്റെ സംഗീത വിരുന്ന്.

പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് സഞ്ജയ് ജയ്സാൽമീറും എനിക്കൊപ്പം കൂടി. ഇന്ന് രാവിലേയും ഉച്ചയ്ക്കും സഞ്ജയിൻ്റെ വീട്ടിലായിരുന്നു എനിക്ക് ഭക്ഷണം. ഗാന്ധി ചൗക്കിലുള്ളവർ എന്നെ സ്നേഹിച്ച് വഷളാക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

സംഗീത വിരുന്നിന് വന്നവർ, മണലാരണ്യത്തിൽ ഒട്ടകപ്പുറത്തും 4×4 ജീപ്പുകളിലും ആഘോഷിക്കുന്നുണ്ട്. പരിപാടി 10 മണി വരെ നീണ്ടു.

രാത്രി ഭാഗിയെ ഓടാൻ വിടില്ല എന്ന നിർബന്ധം ഇന്നൊരു ദിവസം പൊളിഞ്ഞു. അതല്ലെങ്കിൽ മരുഭൂമിയിൽ പോകാൻ പറ്റില്ല. പക്ഷേ നാട്ടുകാരനായ സഞ്ജയ് കൂടെയുള്ളത് കൊണ്ടും വഴി ഇതിനകം പരിചിതമായത് കൊണ്ടും രാത്രി സവാരിയിൽ തെറ്റില്ല എന്ന് തോന്നി.

മരുഭൂമിയിലേക്ക് പോകുന്ന വഴിക്ക് താക്കറാമിൻ്റെ കുടിലിൽ നിന്ന് കർത്തൽ സംഗീതജ്ഞനായ ഇമാമുദ്ദീൻ ഞങ്ങൾക്കൊപ്പം കൂടി. അദ്ദേഹത്തിന് അവിടെ സ്റ്റേജിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിക്കാനുണ്ട്. ഭാഗിയ്ക്ക് ഉള്ളിൽ നിന്ന് തന്നെ ഞങ്ങൾ ആ പരിപാടി ആരംഭിച്ചു. അതൊരു രസികൻ അനുഭവമായി മാറി. കർത്തൽ എങ്ങനെ പഠിക്കണമെന്ന് ഇമാമുദ്ദീൻ എന്നെ പഠിപ്പിച്ചു. നാളെ ഒരു കർത്തൽ തരാമെന്നും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

മരുമഹോത്സവ് തീർന്നു. ജയ്സൽമേഡിൽ ടൂറിസ്റ്റ് സീസണും ഇതോടെ തീരുകയാണ്. നാളെ ഭാഗിക്കും എനിക്കും നിർണ്ണായക ദിവസമാണ്.

(തുടർന്ന് വായിക്കാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക…)

#greatindianexpedition
#gie_by_niraksharan
#gie_rajasthan
#fortsofrajasthan
#fortsofindia
#DesertFestival2024
#motorhomelife
#boleroxlmotorhome

ജയ്സൽമേഡ് ദൻസർ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ആയിരുന്നു മൂന്നാം ദിവസത്തെ മരുമഹോത്സവ് പരിപാടികൾ. അതിൽ ചിലത് ഇങ്ങനെ…

* ഇന്ത്യക്കാരും വിദേശികളും തമ്മിലുള്ള വടംവലി. (പുരുഷന്മാർ) 2- 0 ന് ഇന്ത്യ ജയിച്ചു.

* ഇന്ത്യക്കാരും വിദേശികളും തമ്മിലുള്ള വടംവലി. (സ്ത്രീകൾ) 2- 0 ന് വിദേശികൾ ജയിച്ചു.

* ഒട്ടകത്തെ തയ്യാറാക്കി ഓടിക്കൽ മത്സരം. അടിവസ്ത്രങ്ങൾ മാത്രം ഇട്ട് ട്രാക്കിൽ വരുന്ന ഒട്ടകക്കാരൻ, നിശ്ചിത ദൂരങ്ങളിൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന മേൽവസ്ത്രങ്ങൾ ഓടിച്ചെന്ന് ഓരോന്നോരോന്നായി അണിഞ്ഞ്, തലപ്പാവ് കെട്ടി ഒട്ടകത്തിന്റെ മുകളിൽ ഇരിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ അതിന്റെ മേൽ കെട്ടി വെച്ച്, മുകളിൽ കയറി അതിനെ ഓടിച്ച് അൽപ്പ ദൂരം പോകണം.

* ഒട്ടകത്തിനെ അണിയിച്ച് ഒരുക്കി കൊണ്ടുവന്നുള്ള മത്സരം. അണിഞ്ഞൊരുങ്ങിയ ഒട്ടകങ്ങളുടെ ചന്തം ഒന്ന് കാണേണ്ടതാണ്.

* അഞ്ചര കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള റൈഫിൾ കറക്കിയും എറിഞ്ഞും ഇന്ത്യൻ നേവിയുടെ പ്രകടനം.

* കുടത്തിൽ വെള്ളവുമായി ദേശി വിദേശിസ്ത്രീകളുടെ ഓട്ടം. ഒന്നാം സ്ഥാനം ഇന്ത്യക്കാരിക്ക്, രണ്ടാം സ്ഥാനം വിദേശി വനിതയ്ക്ക്.

* ഒട്ടകപ്പുറത്തിരുന്ന് കളിക്കുന്ന പോളോ. ഫുട്ബോൾ ആണ് പന്തായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. നാട്ടുകാരും ബിഎസ്എഫ് ഉം തമ്മിലുള്ള കളി. 3-3ൽ സമനില. ടൈ ബ്രേക്കറിൽ 2-0ന് പട്ടാളക്കാർ ജയിച്ചു. അതിനിടയ്ക്ക് നാട്ടുകാരനും അയാളുടെ ഒട്ടകവും മറിഞ്ഞ് കെട്ടി വീണതും കാണേണ്ടി വന്നു.

* നാൽപ്പതോളം ഒട്ടകങ്ങളുടെ പുറത്ത് ബിഎസ്എഫ് ൻ്റെ മാർച്ച് പാസ്റ്റും അഭ്യാസപ്രകടനങ്ങളും. ശലഭാസനം, മയൂരാസനം, എന്ന് തുടങ്ങി ഓടുന്ന ഒട്ടകത്തിന്റെ പുറത്ത് ശീർഷാസനം വരെ ചെയ്യുന്നതും ഓടുന്ന ഒട്ടകത്തിന്റെ ഒരു വശത്ത് ശത്രു കാണാതെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും യന്ത്രത്തോക്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്നതും എല്ലാം റിപ്പബ്ലിക് പരേഡിൽ കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും നേരിൽ കാണാനും അവസരമുണ്ടായി.

ഇതെല്ലാം മൈതാനത്ത് നടക്കുന്നത് കൊണ്ടും പലപ്പോഴും ക്യാമറയ്ക്ക് അഭിമുഖമായി സൂര്യൻ വരുന്നത് കൊണ്ടും ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കാൻ സാധിച്ചില്ല.

സൈക്കിളിസ്റ്റ് രജനീഷിനെ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ കണ്ടുമുട്ടി. രജനീഷ് നാളെ രജനീഷ് ജയ്സൽമേഡ് വിടുന്നു. നാല് ദിവസത്തിനകം രാജസ്ഥാനിൽ നിന്ന് ഹരിയാനയിലേക്കും പഞ്ചാബിലേക്കും പോകുന്നു. പകൽ ചൂട് വളരെക്കൂടിയെന്നും രാജസ്ഥാനിൽ അധിക ദിവസം തങ്ങാനാവില്ല എന്നുമാണ് രജനീഷ് പറയുന്നത്.

അപ്പറഞ്ഞത് എൻ്റെ കാര്യത്തിലും സത്യമാണ്. പകൽച്ചൂട് അധികരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ വെയിലിൽ കോട്ട കാണാൻ നടക്കുന്നത് ബുദ്ധിയല്ല. പക്ഷേ, രാത്രിയും രാവിലെ 8 മണി വരെയും നല്ല തണുപ്പുണ്ട്.

എന്തായാലും നാലാം ദിവസം മരുഭൂമിയിലെ മരുമഹോത്സവ് ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം എൻ്റെ ഈ രാജസ്ഥാൻ യാത്രയുടെ കാര്യത്തിലും തീരുമാനം ഉണ്ടാകും. അത് വഴിയെ അറിയിക്കാം.

രാത്രി പൂനം സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ജാസ്സി ഗിൽ ബബ്ബൽ റായ് എന്നിവരുടെ സംഗീത പരിപാടി. ഞാൻ നിമാറാമിൻ്റെ ദരി സ്റ്റാളിൽ ഇന്നലെ തുടങ്ങി വെച്ച ദരിയുടെ നിർമ്മാണം ഏതുവരെ ആയെന്ന് അറിയാൻ ചെന്നു. പകൽ സ്റ്റാളിൽ സന്ദർശകർ ഉണ്ടായിരുന്നത് കൊണ്ട് പണി അൽപ്പം പോലും മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയില്ല എന്നത് സങ്കടമായി.

ഇന്നലെ ഉണ്ടാക്കിയ ദരി വീഡിയോ നിമാറാമിനെ കാണിച്ച്, ദരി നിർമ്മാണം രണ്ട് മണിക്കൂർ അവിടെ ഇരുന്ന് കണ്ടശേഷം പറ്റുമെങ്കിൽ വർഷാവസാനം വീണ്ടും കാണാമെന്ന് പറഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ പിരിഞ്ഞു.

പകൽച്ചൂട് കാരണം താൽക്കാലികമായി ഈ പര്യടനം നിർത്തി വെച്ച് കേരളത്തിലേക്ക് മടങ്ങേണ്ടി വരുമോ എന്ന് നിലവിൽ ഞാൻ ദുഃഖിതനാണ്. നാളെ അക്കാര്യത്തിൽ തീരുമാനം ഉണ്ടാകും.

(തുടർന്ന് വായിക്കാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക…)

#greatindianexpedition
#gie_by_niraksharan
#gie_rajasthan
#fortsofrajasthan
#fortsofindia
#DesertFestival2024
#motorhomelife
#boleroxlmotorhome

ഒരു രാജസ്ഥാനി നെയ്ത്തുകാരൻ ദരി (carpet) ഉണ്ടാക്കുന്നതാണ് 1 മിനിറ്റുള്ള ഈ വീഡിയോയിൽ. ഇതിന്റെ അവസാനം ഉപഭോക്താവിന് പൊതിഞ്ഞ് നൽകുന്ന 5×4 അടിയുടെ ₹3500 വിലയുള്ള ഒരു ദരി ഉണ്ടാക്കാൻ ₹2000ൻ്റെ നൂല് വേണം, 6 ദിവസം പണി ചെയ്യണം. എന്നുവെച്ചാൽ, നെയ്ത്തുകാരൻ്റെ ഒരു ദിവസത്തെ സമ്പാദ്യം വെറും ₹250.

ഇടനിലക്കാർ ഇത് വാങ്ങി ചതുരശ്ര അടിക്ക് ₹500ന് വിൽക്കും. അവർക്ക് കാര്യമായ അദ്ധ്വാനം ഇല്ലാതെ ₹6500 ലാഭം കിട്ടും. കലയും അറിയണ്ട, വിയർപ്പും പൊടിയേണ്ട.

നിമാറാം എന്ന ഈ നെയ്ത്തുകാരന് രണ്ടറ്റവും കൂട്ടി മുട്ടിക്കണമെങ്കിൽ വീട്ടിൽ 3 പേർ നിത്യവും നെയ്യണം. അച്ഛനപ്പൂപ്പന്മാരായി പകർന്ന് കിട്ടിയ തൊഴിലാണ്; വലിയൊരു കലയുമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനും ഈ ജോലി ചെയ്ത് തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ, നിത്യവൃത്തിക്കുള്ളത് കിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ ഭാവിയിൽ അവരിത് ഉപേക്ഷിച്ച് പോകും.

കനം കൂടിയതും ഇഴകൾ ധാരാളം ഉള്ളതുമായ നൂലുകൾ, ചീർപ്പ് പോലുള്ള ഉപകരണം വെച്ച് കൈകൊണ്ട് ചേർത്ത് ഉറപ്പിക്കുന്നതിനാൽ, ഈ തറികൾ സാധാരണ തറികളെപ്പോലെ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല. ഈ നെയ്ത്തുകാരുടെ ശബ്ദവും അതുപോലെ തന്നെ.

ഈ ഡിസൈനുകൾ ഒന്നുപോലും നെയ്ത്തുകാരൻ, കടലാസിലോ ഓലയിലോ മരത്തിലോ പാറയിലോ വരച്ച് വെച്ചിട്ടില്ല. ഓരോ ദരിയും ഉണ്ടാക്കുമ്പോൾ അപ്പപ്പോൾ മനസ്സിൽ ഉദിക്കുന്ന ആശയമാണ് ആ ദരിയുടെ ഡിസൈൻ. പിന്നെ ആ ഡിസൈൻ ഉണ്ടാകാൻ സാദ്ധ്യത, ദരി വാങ്ങിയവുടെ വീടുകളിലാണ്, അവരുടെ സ്വീകരണ മുറികളിലാണ്, തീൻമേശകളിലാണ്, ചുമരുകളിലാണ്. കാർപെറ്റ് ആയും തീൻമേശയിൽ റണ്ണർ ആയും ചുമരിൽ അലങ്കാരമായും. യോഗ പായയായും നിസ്ക്കാര പായയായും ഇതുപയോഗിക്കാം. ഇന്നലെ മുതൽ ഞാൻ കിടക്കുന്നത് ഒരു ദരിയിലാണ്.

ഇടനിലക്കാർ ഇല്ലാതെ ഇത്തരം കൈത്തറി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിറ്റ് പോകണം. ഇത്തരം കലകളും ഉപജീവനമാർഗ്ഗങ്ങളും നില നിൽക്കണം. കൂടുതൽ വിറ്റ് പോയാൽ വിലയിൽ കുറവ് ഉണ്ടായേക്കാം.

ദരി ആവശ്യമുള്ളവർക്കും ഇത്തരം നെയ്ത്തുകാരെ സഹായിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹം ഉള്ളവർക്കും വേണ്ടി നിമാറാമിൻ്റെ നമ്പർ വീഡിയോയുടെ അവസാനം ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. നേരിട്ട് വിളിച്ച് സംസാരിച്ച് അളവ് കൊടുത്ത് ഉണ്ടാക്കിക്കൂ. അല്ലെങ്കിൽ നെയ്ത് വെച്ചത് ഒരെണ്ണം വാങ്ങൂ. ഡിസൈനുകൾ പ്രിന്റ് ചെയ്ത ദരിക്ക് വില കുറവാണ്.

വാൽക്കഷണം:- ശബ്ദമുണ്ടാക്കാത്ത ആ കൈത്തറിയിൽ മനോഹരമായ ഒരു ദരി വിരിയുന്നത് കാണാൻ, മൂന്ന് മണിക്കൂർ ഇന്നലെ ഞാനാ കലാകാരന്റെ മുന്നിൽ ഇരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകൾ കേട്ടു. എന്നിട്ട് കണ്ടതോ 3 ഇഞ്ചിൻ്റെ ഭംഗി മാത്രം. ഇന്നും നാളെയും ഞാൻ അവിടെ വീണ്ടും പോകുന്നുണ്ട്; പണി പുരോഗമിച്ച ആ ദരി കാണാൻ.

(തുടർന്ന് വായിക്കാൻ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക…)

#greatindianexpedition
#gie_by_niraksharan
#gie_rajasthan
#boleroxlmotorhome
#motorhomelife
#DesertFestival2024
#fortsofindia
#fortsofrajasthan